یعنی چه
بطنة در اصل به معنای انباشتگی معده، پرخوری و سیری بیش از حد است که موجب سنگینی، تنبلی و غفلت میشود و در متون اخلاقی در مقابل هوشمندی قرار میگیرد.
تلفظ
این واژه به صورت کسر باء و سکون طاء یعنی [biṭna] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمهای ۴ حرفی است که به عنوان هممعنی پرخوری یا سیری افراطی به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن به مفاهیمی چون پرخوری مفرط یا احساس سیری شدید ترجمه میشود.
به عربی
از آنجا که واژه اصالتاً عربی است، در این زبان دقیقاً به معنای حالت اشباع معده و سنگینی پس از غذا به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای مستقیمی مانند شکمبارگی، پرخوری و سنگینی از سیری برای آن استفاده میشود؛ هرچند خود کلمه بیشتر کاربرد ادبی و لغوی دارد.
در قرآن
خود واژه «بطنة» در متن قرآن وجود ندارد، اما ریشه سه حرفی آن یعنی «ب ط ن» در قالب کلماتی نظیر «بُطون» (به معنی شکمها یا درونها) چندین بار در آیات مختلف ذکر شده است.
جمعبندی و توضیح کامل بطنة
واژه «بطنة» یک وامواژه اسمی از زبان عربی است که از ریشه سه حرفی «ب ط ن» مشتق شده است. این کلمه در لغت به معنای پرخوری، شکمبارگی و رسیدن به حالت سیری افراطی است که موجب سنگینی جسم و سستی روح میشود. در ادبیات سنتی و متون اخلاقی، این واژه معمولاً در نکوهش افراط در لذتهای مادی و تنپروری به کار میرود.
معروفترین کاربرد فرهنگی این واژه در ضربالمثل عربی «البِطنَةُ تُذهِبُ الفِطنَة» تجلی یافته که به معنای آسیب زدن پرخوری به هوش و ذکاوت انسان است. این کلمه در زبان فارسی معیارِ امروز رواج چندانی ندارد و بیشتر در متون کهن، لغتنامهها و جدولهای کلمات متقاطع به چشم میخورد.