یعنی چه
محجوج در لغت به معنای کسی است که در مباحثه، مناظره یا گفتگو، با دلیل و برهان قوی طرف مقابل مغلوب و مجاب شده است. همچنین در متون کهن به معنای مقصود، مطلوب یا کسی که قصد او شده باشد نیز به کار رفته است.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح مِیم، سكون حاء، ضم جیم اول و واو مدی تلفظ میشود: [مَ حْ جُ و ج].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مغلوب با دلیل و برهان» یا «شکستخورده در بحث»، واژه ۵ حرفی «محجوج» مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم محجوج از اصطلاحات مربوط به شکست در مباحثه منطقی و رد شدن ادعا استفاده میشود.
به عربی
واژه محجوج اصالتاً عربی و اسم مفعول از ریشه (ح ج ج) است که در خود زبان عربی نیز به همین معنای مغلوبشده با برهان به کار میرود.
به فارسی
نزدیکترین برگردانها و معادلهای فارسی برای این واژه کلماتی چون «مغلوبشده در بحث»، «زبانبسته از دلیل»، «محکوم» و «مجاب» هستند.
نماد چیست
این کلمه صرفاً یک صفت منطقی، کلامی و لغوی است و نماد اسطورهای یا ملی ندارد؛ اما در ادبیات و مناظرات نماد فروتنی، ساکت شدن و پذیرش ناتوانی در پاسخگویی در برابر برهان قوی محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل محجوج
واژه «محجوج» یک صفت و اسم مفعول اصالتاً عربی از ریشه «ح ج ج» است که وارد زبان فارسی شده است. این واژه در زبان فارسی امروز کاربرد بسیار محدودی دارد و بیشتر در متون کهن فقهی، کلامی، منطقی و ادبی به چشم میخورد. معنای اصلی و شاخص آن، اشاره به فردی دارد که در جریان یک بحث، مناظره یا استدلال عقلانی، توان پاسخگویی به برهان طرف مقابل را نداشته و به اصطلاح مجاب و محکوم شده است.
این کلمه در متن قرآن کریم به طور مستقیم به کار نرفته است، هرچند که همخانوادههای مشهوری مانند حجت، احتجاج و حاجّ در آیات متعدد دیده میشوند. همچنین باید توجه داشت که این واژه گاهی به دلیل شباهت ظاهری با کلماتی چون «محجوب» (در حجاب قرار گرفته) یا «محجر» و «محجور» اشتباه گرفته میشود، در حالی که از نظر ریشهشناسی و معنا کاملاً با آنها متفاوت است.