یعنی چه
در زبان عامیانه و معاصر فارسی، این اصطلاح کنایی به کلام، مدرک، مقام یا ادعایی اطلاق میشود که در ظاهر بسیار باشکوه و تأثیرگذار جلوه میکند، اما در عمل پوچ، کمارزش یا توخالی است و بیشتر برای جلب توجه و فریب ظاهری به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واجنویسی فارسی «دَ هَ نْ پُ رْ کُ نْ» (dahan-por-kon) است که در گفتار روزمره معمولاً «دهن» به جای «دهان» تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این اصطلاح در جدول کلمات متقاطع، با توجه به تعداد حروف خواسته شده، خود واژه «دهن پر کن» (۷ حرفی) یا مترادفهای آن مانند «پرطمطراق» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف عناوین یا عبارات دهنپرکن از صفاتی چون high-sounding یا grandiose استفاده میشود که به جنبه فریبندگی ظاهری اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی عباراتی مانند «کلمات رنّانة» دقیقاً معادل کلام یا عناوین دهنپرکن هستند که آهنگ و ظاهر جذابی دارند اما عمق ندارند.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Gösterişli به معنای مجلل و نمایشی، و Cafcaflı برای توصیف چیزهای پر زرقوبرق و دهنپرکن کاربرد دارد.
نماد چیست
این اصطلاح در ادبیات مدرن و تصویرسازیهای اجتماعی، نماد بارز ظاهرگرایی، عنوانسازی بیمحتوا و غلو در بیان است. این واژه کنایه از لقمه یا کلامی است که تمام فضای دهان را اشغال میکند و فرصت نقد یا سخن منطقی را سلب مینماید، شبیه به مفهوم استعاری «طبل توخالی».
جمعبندی و توضیح کامل دهن پر کن
اصطلاح «دهنپرکن» یکی از ترکیبات وصفی و کنایی بسیار رایج در زبان فارسی معاصر و محاورهای است. این واژه از ترکیب «دهان»، «پر» و بن مضارع «کن» ساخته شده و به پدیدهها، عناوین، مدارک یا سخنانی اشاره دارد که حجم بزرگی از توجه و تعریف را به خود اختصاص میدهند، اما پشتوانهی علمی، عملی یا منطقی محکمی ندارند. در واقع، این اصطلاح نقدی اجتماعی به رفتارهای ظاهرگرایانه و اسمهای بزرگی است که درونمایهای پوچ دارند.
از نظر ریشهشناختی، این کلمه ساختاری کاملاً بومی و فارسی دارد و معادل مستقیمی در متون کهن یا عربی کلاسیک برای آن به این شکل ترکیبی دیده نمیشود؛ هرچند در قرآن کریم مفهوم نزدیک به آن در قالب «زُخْرُفَ الْقَوْلِ» (سخنان آراسته و فریبنده) بیان شده است. در زبانهای دیگر نظیر انگلیسی، عربی و ترکی نیز واژگانی یافت میشوند که دقیقاً بر همین جنبهی طمطراق و جلوهی نمایشیِ بیمحتوا دلالت میکنند.