یعنی چه
این اصطلاح کنایی و عامیانه در زبان فارسی به کسی اطلاق میشود که رفتار و خلقی سرد و ناخوشایند دارد. چنین فردی بهسختی با دیگران صمیمی میشود، به دل نمینشیند و معاشرت با او برای اطرافیان سنگین و طاقتفرسا است. در واقع تلخی که مربوط به حس چشایی است، در اینجا به عنوان مجاز معنایی برای توصیف اخلاق ناگوار فرد به کار رفته است.
تلفظ
این عبارت از سه واژه تشکیل شده است: «گوشت» (با سکون شین و تاء)، «تلخ» (با سکون لام و خاء) که با کسرهٔ اضافه به هم متصل میشوند، و فعل «بودن».
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «بدخلق و نچسب» یا اصطلاح «گوشت تلخ بودن»، بسته به تعداد حروف تعیینشده میتوان از خود این عبارت ۱۱ حرفی یا جایگزینهایی مثل بدعنق و نچسب استفاده کرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این اصطلاح در انگلیسی، از صفاتی استفاده میشود که نمایانگر بداخلاقی، ترشرویی و عدم تمایل به معاشرت دوستانه هستند.
به عربی
در زبان عربی معادل اصطلاحی دقیق و یککلمهای برای «گوشتتلخ» وجود ندارد، لذا از صفات توصیفی که به اخلاق تند، صورتِ اخمو و سنگینی رفتار اشاره دارند استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای توصیف چنین فردی از کلماتی استفاده میشود که به ترشرویی عینی یا ناسازگاری رفتاری اشاره دارند.
نماد چیست
این اصطلاح در فرهنگ عامه نماد صلب بودن، عدم انعطافپذیری در روابط اجتماعی و سردی در برخورد با دیگران است. هرچند نماد اسطورهای یا رسمی ندارد، اما در تصویرسازی ذهنی جامعه، چهرهای با ابروهای گرهخورده، لبهای آویزان و صورتک عبوس، نماد عینی فرد گوشتتلخ به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گوشت تلخ بودن
اصطلاح کنایی و بومی «گوشت تلخ بودن» یکی از تعابیر تصویری و زیبای زبان فارسی در حوزه روانشناسیِ خلقوخو است. ریشه این عبارت به تجربه ناخوشایند چشیدن یا هضم گوشتی بدمزه و سفت برمیگردد؛ همانطور که پذیرش چنین طعمی برای بدن غیرممکن است، تحمل فرد گوشتتلخ نیز در جمع دشوار و سنگین خواهد بود. این اصطلاح دقیقاً در مقابل تعابیری همچون «شیرینبیان» یا «خوشمشرب» قرار میگیرد.
افرادی که به این صفت شناخته میشوند، لزوماً بدذات نیستند؛ بلکه رفتاری منقبض، سرد و غیرصمیمی دارند که مانع از جوشش سریع آنها با دیگران میشود. این اصطلاح عامیانه با وجود اینکه ریشه در متون کهن یا قرآنی ندارد، جایگاه محکمی در محاورات روزمره، ادبیات شفاهی و حتی طنزهای اجتماعی ایران پیدا کرده است و برای نقد رفتارهای جامعهگریزانه یا کمروییهای شدید به کار میرود.