خنفشار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل خنفشار

واژهٔ «خنفشار» نمونه‌ای جذاب از ورود یک حکایت طنز زبانی به فرهنگ عامه است. بر اساس روایت‌های تاریخی، چند جوان برای آزمودن شخصی که ادعا می‌کرد پاسخ هر چیزی را در جهان می‌داند، حروف خ، ن، ف، ش، ا، ر را به طور تصادفی کنار هم گذاشتند و این کلمه را اختراع کردند. آن شخص نیز بدون درنگ برای آن معنا، شعر و احادیث جعلی ساخت! از آن زمان، این کلمه در زبان عربی و فارسی به اصطلاحی برای تمسخر مدعیان همه‌چیزدانی و سخنان بی‌پايه تبدیل شد.

با این حال، در لغت‌نامه‌های کهن فارسی مانند فرهنگ دهخدا، خنفشار سرنوشت متفاوتی دارد. در آنجا این کلمه تصحیف یا تغییریافتهٔ واژه «خشنسار» یا «خشین‌سار» دانسته شده که نوعی مرغابی بزرگ و سیاه رنگ با خالی سفید بر سر است؛ بنابراین واژه دارای دو هویت کاملاً مجزا (یکی اصطلاح طنزِ ساختگی و دیگری نام پرنده در متون کهن) می‌باشد.