یعنی چه
حجر قبطی (سنگ قبطی) اصطلاحی در طب سنتی و داروشناسی کهن است. این واژه به نوعی سنگ معدنی نرم و زودشکن اشاره دارد که مایل به رنگ سبز تیره است و به سرعت در آب حل میشود. در گذشته گازران (لباسشویان) از آن برای سفید کردن کتان استفاده میکردند و در طبابت نیز برای بند آوردن خونریزی و بهبود زخمها کاربرد داشته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «حَجَرِ قِبطی» است که از دو واژه حَجَر (به فتح حا و جیم) و قِبطی (به کسر قاف و سکون باء) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف (۷ حرف) خودِ «حجر قبطی» است. از طراحان جدول ممکن است به عنوان راهنما از عبارات «سنگ گازران» یا «سنگ شویندگان» نیز استفاده کنند.
به انگلیسی
در منابع علمی مدرن معادل دقیق و استانداردی برای آن تعریف نشده است، اما در منابع تاریخ علم پزشکی بر اساس ریشه یونانی آن، از واژه Morocthus stone استفاده میشود.
به عربی
در متون کهن عربی و کتابهای مفردات پزشکی مانند تحفه حکیم مؤمن و ابنبیطار، این ماده با نامهای «الحجر القبطي» و «أشنان القصارين» یا «آونة» شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای مستقیم فارسی این اصطلاح، «سنگ قبطی» و «سنگ گازران» (سنگ لباسشویان) است که به کاربرد صنعتی آن در ایران باستان و دورههای اسلامی اشاره دارد.
در قرآن
ترکیب واژگانی «حجر قبطی» در قرآن وجود ندارد. تنها کلمه «حجر» به صورت انفرادی در آیات مختلف به معنی سنگ، صخره یا به عنوان نام یکی از سورهها به کار رفته است.
نماد چیست
در فرهنگ، اسطورهشناسی یا عرفان کهن، نماد یا مظهر مفهوم خاصی نیست و صرفاً به عنوان یک ماده معدنی با خواص دارویی در طب سنتی و کاربرد پاککنندگی در صنعت شستشوی گذشته شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حجر قبطی
«حجر قبطی» یا سنگ قبطی یک ترکیب وصفی عربی است که در اصطلاح طب سنتی و داروشناسی کهن به نوعی سنگ معدنی سست، نرم و زودشکن اشاره دارد. این سنگ که رنگی مایل به سبز تیره دارد، به راحتی در آب حل میشود و خاستگاه اصلی آن کوههای صعید در کشور مصر (سرزمین قبطیان) بوده است.
این واژه در تاریخ صنایع سنتی اهمیت دارد؛ چرا که در گذشته گازران یا همان لباسشویان از آن به عنوان یک پاککننده قوی برای شستشو و سفید کردن پارچههای کتانی استفاده میکردند؛ به همین دلیل به آن «سنگ گازران» یا «اشنان القصارین» نیز میگفتند. علاوه بر این، در مفردات پزشکی کهن برای بند آوردن خونریزی و مداوای زخمها کاربرد داشته است.