یعنی چه
عبارت «لدلوک الشمس» به معنای هنگام حرکت و انحراف خورشید از خط نصفالنهار (وقت ظهر) به سمت مغرب است که آغاز زمان نمازهای ظهر و عصر را نشان میدهد. برخی لغویون نیز آن را به معنی غروب آفتاب دانستهاند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت قرآنی به صورت «لِدُلُوکِ الشَّمْسِ» است که از حرف جر «لِـ»، اسم «دُلُوک» و مضافالیه «الشَّمْس» تشکیل شده است.
در جدول
این عبارت قرآنی و فقهی دقیقاً دارای ۱۰ حرف است و در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «زوال آفتاب» یا «وقت ظهر در قرآن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادلسازی این مفهوم اصطلاحی، از عبارات مربوط به انحراف خورشید از اوج آسمان یا اصطلاحات زمانی و نجومی استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدا به عنوان یک اصطلاح فقهی، قرآنی و نجومی برای تعیین دقیق وقت ظهر به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی عباراتی چون «زوال آفتاب»، «ظهر شرعی»، «میلان خورشید» و «هنگام بازگشتن خورشید از میانه آسمان» به عنوان معادلهای دقیق آن استفاده میشوند.
در قرآن
این ترکیب دقیقاً یکبار در قرآن کریم و در آیه ۷۸ سوره اسراء آمده است: «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ» که چارچوب زمانبندی نمازهای روزانه مسلمانان را از ظهر تا شب مشخص میکند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و نجوم احکام، این اصطلاح نمادی از چرخش زمان، عبور روز از نقطه اوج روشنایی به سمت تاریکی، نشانه تقسیم اوقات عبادت و جلوهای از نظم دقیق کیهانی است.
جمعبندی و توضیح کامل لدلوک الشمس
عبارت قرآنی «لِدُلُوکِ الشَّمْسِ» ترکیبی عربی است که در متون فقهی، تفسیری و ادبیات فارسی کاربرد دارد. این اصطلاح اشاره به زوال، مایل شدن و انحراف خورشید از خط نصفالنهار (وسط آسمان) به سمت مغرب دارد که از ریشه «د ل ک» به معنای مالیدن، متمایل شدن یا زایل شدن گرفته شده است. علت این نامگذاری متمایل شدن خورشید یا دست کشیدن بر چشم به دلیل شدت تابش آفتاب در زمان ظهر است.
این عبارت دقیقاً یکبار در قرآن کریم و در آیه ۷۸ سوره مبارکه اسراء به کار رفته و چارچوب اصلی زمانبندی نمازهای روزانه مسلمانان را از وقت ظهر تا انتهای تاریکی شب تبیین میکند. در دایرهالمعارفها و فقه اسلامی، این واژه به عنوان شاخصی برای فرارسیدن زمان راز و نیاز و نمازهای ظهر و عصر شناخته میشود.