یعنی چه
ابناء سبیل در لغت به معنای فرزندان راه است و در اصطلاح فقهی و قرآنی به مسافرانی گفته میشود که در غربت و دور از وطن خود، به دلیل اتمام مال، دزدی یا هر علت دیگری بیتوشه و درمانده شدهاند و توان مالی برای بازگشت به شهر خود را ندارند، حتی اگر در وطن خود فرد ثروتمندی باشند.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از دو واژه عربی است که با کسرۀ اضافه به صورت «ابناءِ سَبِیل» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که به دنبال اصطلاحی قرآنی یا فقهی با مفهوم مسافر درمانده یا در راهمانده میگردند.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، معمولاً برای رساندن مفهوم این واژه از تعابیری همچون مسافران در راهمانده یا درراهماندگان نیازمند استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح کاملاً ریشه عربی دارد و از ترکیب اضافی «ابناء» (جمع ابن به معنی فرزندان) و «السبیل» (به معنی راه) ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون درراهمانده، مسافر درمانده، غریبِ سفر و رهگذران بیتوشه است.
در قرآن
شکل مفرد این واژه (ابن السبیل) دقیقاً ۸ بار در قرآن مجید در سورههایی مانند بقره، نساء، توبه، اسراء، روم، انفال و حشر آمده است. در این آیات، آنها به عنوان یکی از گروههای مستحق دریافت انفاق، زکات و خمس معرفی شدهاند تا از این طریق مشکل سفرشان حل شده و به وطن بازگردند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ و ادبیات اسلامی نماد غربت، بیپناهی و انسان در مسیر سفر زندگی است. از نظر اجتماعی نیز نمادی برای یادآوری مسئولیت جامعه در قبال افراد گرفتار و نیازمندِ کمک در غربت به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابناء سبیل
عبارت «ابناء سبیل» که جمع واژه «ابن السبیل» است، در لغت به معنای فرزندان راه بوده و در اصطلاح فقهی و قرآنی به مسافرانی اطلاق میشود که در جریان سفر، به دلایلی مانند گم شدن، دزدیده شدن مال یا اتمام بودجه، دچار درماندگی شده و توانایی مالی برای بازگشت به وطن خود را ندارند.
این مفهوم در اسلام اهمیت بالایی دارد؛ به طوری که در قرآن کریم صراحتاً یکی از مصارف هشتگانه زکات و خمس به این افراد اختصاص یافته است تا ساختار حمایتی جامعه اسلامی، امنیت خاطر را برای مسافران و غریبان فراهم کند، حتی اگر آن شخص در شهر خود فرد ثروتمندی باشد.
به طور کلی، این اصطلاح علاوه بر کاربرد حقوقی و فقهی در احکام اسلامی، در ادبیات عرفانی و فرهنگی نیز به عنوان نمادی از غربت انسان در دنیا و لزوم دستگیری و همبستگی اجتماعی شناخته میشود.