یعنی چه
عبارت «دمیاط عجم» یک اصطلاح لغوی مستقل نیست، بلکه یک عنوان و لقب جغرافیایی و تاریخی است که در قرن چهارم هجری توسط المقدسی به شهر کازرون در استان فارس داده شد. این نامگذاری به دلیل رونق فراوان صنعت نساجی و تجاری کازرون و رقابت آن با بندر معروف دمیاط در مصر بوده است.
تلفظ
واژه اول با کسر دال و سکون میم (دِمْیاط) و واژه دوم با فتح عین و جیم (عَجَم) خوانده میشود که در حالت ترکیبی، مضاف و مضافالیه تشکیل میدهند.
در جدول
در جدولهای متقاطع و مسابقات فرهنگی، عبارت «دمیاط عجم» به عنوان پاسخ برای راهنمای «لقب تاریخی کازرون» یا «شهری که به دمیاط ایران معروف بود» استفاده میشود و دقیقاً دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمه منابع جغرافیایی اسلامی، این لقب تاریخی را به صورت ترکیبی برای معرفی پیشینه صنعتی کازرون به کار میبرند.
به عربی
این اصطلاح نخستین بار در کتاب «احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم» نوشته جغرافیدان مسلمان، احمد بن احمد المقدسی به زبان عربی برای توصیف کازرون ثبت شده است.
به فارسی
برگردان مستقیم یا معادل فارسی روان این ترکیب در جغرافیا و تاریخ کشورمان، همان شهر «کازرون» یا تعابیری نظیر «کازرون در دوران شکوفایی پارچهبافی» است.
نماد چیست
این عبارت در تاریخ اقتصادی ایران نمادی از اوج اقتدار صنعتی و تجاری در دوران طلایی اسلام (بهویژه عهد آل بویه) است؛ زمانی که کارگاههای توزیع و بافت پارچههای کتانی کَسب و شَطَوی در فارس با بزرگترین قطبهای نساجی جهان رقابت میکردند.
جمعبندی و توضیح کامل دمیاط عجم
عبارت «دمیاط عجم» یک اصطلاح لغوی واحد یا کنایهای عامیانه نیست، بلکه لقبی کاملاً تاریخی و جغرافیایی است. این عنوان در قرن چهارم هجری توسط مقدسی، جغرافیدان نامدار، به شهر کازرون در استان فارس اطلاق شد. علت این نامگذاری، شباهت بینظیر این شهر از نظر رونق اقتصادی، بازرگانی و بهویژه صنعت پیشرفته و پرآوازهٔ پارچهبافی به شهر بندری «دمیاط» در مصر بود که قطب نساجی جهان اسلام به شمار میرفت.
از نظر واژهشناسی، این ترکیب از دو جزء تشکیل شده است؛ «دمیاط» که ریشهای قبطی-یونانی دارد و نام شهری در مصر است، و «عجم» که واژهای عربی به معنای غیرعرب (و در اینجا ایرانیان) است. بنابراین دمیاطِ عجم یعنی «دمیاطِ ایران» یا شهری در بلاد غیرعرب که همانند دمیاط مصر، مهد پارچههای فاخر و کتانهای ارزشمند است. این واژه امروزه بیشتر در مسابقات، جدول کلمات متقاطع و پژوهشهای تاریخی کاربرد دارد.