یعنی چه
بُعد جسمانی به معنای جنبه، ساحت یا بخش مادی و بیولوژیک وجود یک موجود (بهخصوص انسان) است. این بعد شامل اندامها، سلولها، فرآیندهای زیستی و ویژگیهای فیزیکی است که با قوانین طبیعت سنجیده میشوند و برخلاف روح، با مرگ دچار فساد و تجزیه میگردد. در فلسفه و روانشناسی این واژه معمولاً در مقابل بعد روحانی یا روانی قرار میگیرد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه ساخته شده است: بُعد (با ضمه روی ب و سکون ع) و جسمانی (با کسره روی ج و سکون س).
در جدول
در پاسخهای جدول، برای مفاهیم مرتبط با این واژه معمولاً از کلماتی چون تن، کالبد، جسم یا فیزیک استفاده میشود. خود عبارت «بعد جسمانی» دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به متن نگارش از ترکیبات متفاوتی استفاده میشود که رایجترین آنها Physical dimension است.
به عربی
ریشه هر دو کلمه عربی است و در متون فلسفی و دینی عربی به همین صورت یا به شکل البعد الجسدی به کار میرود.
به فارسی
معادلهای اصیل و ترکیبات جایگزین فارسی آن شامل کالبد خاکی، تن، جنبه مادی، ساحت فیزیکی، بعد بدنی و ساحت حسی است.
در قرآن
خود ترکیب دقیق «بعد جسمانی» در متن قرآن نیامده است، اما واژههای کلیدی آن مانند «جسم» (در آیه ۲۴۷ بقره: وزاده بسطة فی العلم والجسم) و «جسد» (در آیه ۳۴ سوره ص) استفاده شدهاند. همچنین مفهوم آن در آیات مربوط به خلقت انسان از خاک (طین) و مراحل تکامل نطفه تا پیش از نفخ روح مکرراً بیان شده است. این مفهوم در بحث کلامی «معاد جسمانی» نیز جایگاه ویژهای دارد.
جمعبندی و توضیح کامل بعد جسمانی
عبارت «بعد جسمانی» ترکیبی وصفی و نظری است که از دو واژه با ریشه عربی (بُعد و جسمانی) در زبان فارسی ساخته شده است. این اصطلاح به طور ویژه در حوزههای فلسفه، دین، روانشناسی و انسانشناسی به کار میرود تا ساحت فیزیکی، مادی، فیزیولوژیک و زیستی انسان را توصیف کند؛ ساحتی که با قوانین فیزیک و علوم تجربی قابل سنجش است.
در نظامهای فکری و عرفانی، بعد جسمانی معمولاً در تقابل یا در کنار بعد روحانی و معنوی بررسی میشود. در حالی که بعد روحانی نماد تعالی، تجرد و جاودانگی است، بعد جسمانی با مفاهیمی مثل زمین، خاک، محدودیتهای مادی و جهان ناسوتی گره خورده است و با مرگ دچار دگرگونی و تجزیه میشود. با این حال، در دیدگاههای اسلامی مانند حکمت متعالیه، این بعد مرتبه نخستین از مراتب تکاملی انسان برای رسیدن به کمال روحی به شمار میرود.