یعنی چه
علم الاخلاق علمی است که درباره صفات اخلاقی انسان، ملکات نفسانی، و رفتار درست و نادرست بحث میکند و هدف آن شناخت و تهذیب اخلاق و رسیدن به کمال است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی به صورت عِلمُ الْاَخْلاق تلفظ میشود که مضاف و مضافالیه عربی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه با توجه به تعداد حروف خواستهشده میتواند خودِ «علم الاخلاق» (۱۰ حرف) یا «حکمت عملی» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این اصطلاح تخصصی بیشتر از واژگان Ethics و Moral Philosophy استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح اصالتاً عربی است و در متون کلاسیک به همین صورت یا با عنوان تهذیب الأخلاق به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی روان و اصطلاحی این کلمه شامل اخلاقشناسی، حکمت عملی، تهذیب نفس و دانش وظایف اخلاقی است.
در قرآن
خود ترکیب «علمالاخلاق» به صورت یکجا در قرآن نیامده است، اما مفاهیم آن مانند آیه ۴ سوره قلم (وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ) در وصف اخلاق پیامبر و آیه ۹ سوره شمس (قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا) درباره تزکیه نفس به طور گسترده مطرح شدهاند.
نماد چیست
در فلسفه و ادبیات کلاسیک، «ترازو» به عنوان نماد سنجشِ اعتدال بین قوای نفس و تشخیص خیر از شر، و «درخت بارور» به عنوان نماد به ثمر نشستن پاکی باطن شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل علم الاخلاق
علم الاخلاق یکی از شاخههای اصیل و کلاسیک در فلسفه و الهیات اسلامی است که به بررسی صفات باطنی، ملکات نفسانی و رفتارهای بیرونی انسان میپردازد. این دانش با مرزبندی میان فضایل و رذایل، مسیر اعتدال و دوری از افراط و تفریط را به انسان میآموزد تا او را به جایگاه حقیقی انسانیاش برساند.
اگرچه این ترکیب ساختاریافته به طور مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما ارکان، اهداف و ریشههای آن مانند تزکیه نفس، تقوا، احسان و مکارم اخلاقی در آیات متعدد به عنوان غایت دین و بعثت معرفی شدهاند. در فلسفه اسلامی، این علم را بخشی از حکمت عملی میدانند که با رفتار و کردار ارادی انسان سروکار دارد.
امروزه این واژه در دنیای معاصر و زبانهای بینالمللی با مفاهیمی همچون فلسفه اخلاق و اخلاقشناسی (Ethics) همپوشانی کامل دارد و به عنوان ابزاری برای سنجش ارزشهای انسانی و تشخیص راست از دروغ در رفتارهای فردی و اجتماعی شناخته میشود.