یعنی چه
عالم ماده در اصطلاح فلسفی و عرفانی، به جهان محسوس، فیزیکی و مادی اطلاق میشود که ما در آن زندگی میکنیم. این مرتبه از هستی با ویژگیهایی چون زمان، مکان، حرکت، تغییر، ابعاد جسمانی و تجدد شناخته میشود و در برابر عالم غیب یا مجردات قرار دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «عالَمِ مادّه» است که در آن کلمه اول با فتح لام (لَ) و کلمه دوم با تشدید دال (دّ) خوانده میشود.
در جدول
در متون طراحان جدول، پاسخ دقیق برای این مفهوم اصطلاح «عالم ماده» با ۸ حرف است. همچنین واژههای مترادفی چون عالم ناسوت، عالم طبیعت و عالم ملک نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم فیزیکی و فلسفی از تعابیری همچون Material world یا Physical world/universe استفاده میشود.
به عربی
در زبان و فلسفه عربی، این اصطلاح دقیقاً به صورت «عالم المادّة» یا «العالم المادي» به کار میرود.
در قرآن
هرچند ترکیب اصطلاحی «عالم ماده» به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما حقیقت آن در قالب تعابیری مثل «عالم خلق» (در برابر عالم امر)، «عالم شهادت» (جهان محسوس در برابر غیب) و «الحیوة الدنیا» (زندگی مادی و پستتر) به وفور مورد اشاره قرار گرفته است.
نماد چیست
در عرفان و فلسفه اسلامی، عالم ماده نماد کثرت، دگرگونی، تجدد و پایینترین مرتبه تجلی وجود است. در باورهای کهن نیز عناصر چهارگانه (آب، باد، خاک و آتش) به عنوان نمادهای سازنده این جهان فیزیکی شناخته میشدند.
جمعبندی و توضیح کامل عالم ماده
عالم ماده در فضای اندیشه اسلامی، فلسفه صدرایی و متون عرفانی، نشاندهنده نازلترین و در عین حال ملموسترین مرتبه از مراتب تجلی هستی است. ریشه واژگانی «عالم» به نشانه و ابزار شناخت برمیگردد و «ماده» نیز از امتداد و کشش حکایت دارد؛ چرا که اجسام مادی دارای ابعاد سهگانه طول، عرض و عمق هستند و دستخوش حرکت و زمان میشوند.
این مرتبه از وجود که در متون دینی و تفسیری از آن به عنوان عالم ناسوت، عالم ملک یا عالم شهادت نیز یاد میشود، ظرف زندگی فیزیکی انسان است. بر خلاف عالم مجردات و عقول که از ثبات و تجرد کامل برخوردارند، ویژگی ذاتی عالم ماده دگرگونی پیاپی، نقص نسبی و وابستگی تام به ظرف زمان و مکان است که در نهایت بستری برای حرکت تکاملی نفس انسان به شمار میرود.