یعنی چه
این عبارت در اصل یک تعبیر قرآنی و وصفی از صفات الهی است که به قدرت مطلق، نافذالامر بودن و تحقق بیکموکاست خواست و اراده اشاره دارد. در اصطلاح و ادبیات، مجازاً به شخص یا نیرویی که حاکم مطلق، چیره و صاحب اختیار تام باشد نیز اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ این عبارت بر اساس قواعد عربی و قرآنی به صورت فَعّالٌ لِمَا يُرِيدُ است که در زبان فارسی معمولاً تنوین آن حذف شده و به صورت «فعالِ لما یرید» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ رمزهای «صفت خداوند در قرآن»، «صاحب اختیار مطلق» یا «چیره و غالب» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی متون دینی و فلسفی، برای رساندن مفهوم این صفت از واژگانی که بر قدرت مطلق و حاکمیت بیقید و شرط اراده دلالت دارند، استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و برگرفته از آیات قرآن کریم (سوره هود آیه ۱۰۷ و سوره بروج آیه ۱۶) است که ترکیبی از صیغه مبالغه، حرف جر، ما موصول و فعل مضارع است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل مفاهیمی چون «توانای مطلق»، «صاحب اختیار تام» و «چیره و مسلط» است که نشاندهنده نبود هیچ مانعی در مسیر خواست فرد است.
نماد چیست
در الهیات، عرفان و ادبیات فارسی، این تعبیر به عنوان نماد غلبه خواست خداوند بر تمامی اسباب و مسببات مادی شناخته میشود و نشاندهنده آن است که هیچ نیرویی نمیتواند مانع تحقق اراده حق گردد.
جمعبندی و توضیح کامل فعال لمایرید
عبارت «فعال لمایرید» یک ترکیب قرآنی صریح (فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ) است که به عنوان یکی از اوصاف باریتعالی، دو بار در مصحف شریف در سورههای هود و بروج آمده است. این عبارت در لغت به معنای «بسیار انجامدهنده آنچه اراده کند» بوده و مستقیماً به قدرت بیانتهای الهی و نفوذ بیقید و شرط اراده او در جهان هستی دلالت دارد؛ جایی که هیچ مانع، رادع یا مصلحتی نمیتواند خواست او را محدود یا متوقف کند.
این اصطلاح قرآنی به مرور زمان جایگاه ویژهای در ادبیات، عرفان و کلام اسلامی پیدا کرده و وارد زبان فارسی شده است. شاعران و نویسندگان پارسیگوی، از جمله حافظ شیرازی، از این ترکیب مجازاً یا کنایتاً برای اشاره به مفاهیمی همچون «مختار مطلق»، «قادر مطلق» و «شخص چیره و حاکم بر اوضاع» استفاده کردهاند. در ساختار جدول کلمات نیز این ترکیب دقیقاً ۱۱ حرف دارد و به عنوان پاسخی برای توصیف قدرت مطلق و نافذالامر بودن شناخته میشود.