یعنی چه
این واژه مصدری عربی از باب تفعیل است و در لغت به معنای ریختن آب زیاد به یکباره یا فرو بردن چیزی در آب (غوطهور ساختن) به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح تاء، سكون میم، كسر قاف و یای مدی است که به صورت تَمْقِیس (Tamqīs) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «آب بسیار ریختن» یا «روان کردن آب فراوان» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی مفاهیمی که انتقالدهنده جریان شدید آب یا فرو رفتن در مایه باشند برای معادلسازی آن استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی عبارت «مَقَسَ فی الماءِ تمقیساً» به معنای جریان دادن یا ریختن مکرر و فراوان آب است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل ترکیبهایی نظیر «آب فراوان ریختن»، «سرازیر کردن آب» و در معنای ثانویه «شوریدگی دل» است.
در قرآن
بررسیهای واژگانی نشان میدهد که ریشه سه حرفی «م-ق-س» و مشتقات آن نظیر تمقیس در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند.
نماد چیست
در نگاه استعاری، تمقیس میتواند نمادی از بخشش فراوان، شستشو و پاککنندگی عمیق یا غرق شدن در یک حالت احساسی (به دلیل پیوند مفهومی با شوریدگی دل) باشد.
جمعبندی و توضیح کامل تمقیس
واژه «تمقیس» یک مصدر عربی اصیل از باب تفعیل و برخاسته از ریشه سه حرفی «م ق س» است. این واژه در متون کهن لغوی نظیر لغتنامه دهخدا و منتهیالارب به معنای ریختن آب بسیار و روان ساختن مایعات به حجم زیاد معنا شده است. گاهی در خوانشهای اشتباه، این کلمه با واژه «تنقیص» (به معنی کم کردن) اشتباه گرفته میشود، اما اصالت لغوی آن کاملاً مستقل و مربوط به مفاهیم مرتبط با آب است.
از دیگر کاربردهای ظریف این ریشه، اشارت به حالتهای درونی مانند «تمقس دل» به معنی شوریده شدن و دگرگونی احوال است. این واژه پنجحرفی امروزه بیشتر در طراحهای جدول کلمات متقاطع و برای به چالش کشیدن اطلاعات عمومی و لغوی مخاطبان کاربرد دارد.