ام حلس یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل ام حلس

عبارت «ام حلس» یک ترکیب کنایی و از کنایه‌های کهن زبان عربی است که به معنای الاغ ماده یا ماده‌خر به کار می‌رود. ریشه این واژه به کلمه «حِلس» برمی‌گردد که به معنای گلیم ضخیم، پلاس یا نمدزینی است که روی پشت حیوانات باربر پهن می‌کردند. از آنجا که این حیوان ملازم این پوشش بوده، در فرهنگ لغوی عرب به آن لقب «ام حلس» یا مادر پلاس داده‌اند.

این اصطلاح در زبان فارسی معیار و معاصر کاربرد رایجی ندارد و صرفاً یک واژه دخیل ادبی است که در متون کهن، لغت‌نامه‌ها و به تبع آن در طراح‌های جدول کلمات متقاطع دیده می‌شود. در فرهنگ عامیانه برخی مناطق عرب‌زبان مانند خوزستان، اصطلاح ام‌الحلس مجازاً به روزهای خانه‌تکانی و پهن کردن فرش‌ها پیش از عید نیز اطلاق می‌شود که برخاسته از همان معنای گلیم و زیرانداز است.