جمال پرست یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل جمال پرست

واژهٔ «جمال‌پرست» یک صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است که از ترکیب واژهٔ عربی «جمال» (به معنی زیبایی و حسن) و بن مضارع فارسی «پرست» (از مصدر پرستیدن، به معنی ستایش‌کننده و شیفتهٔ افراطی) ساخته شده است. این کلمه دقیقاً مفهوم کسی را افاده می‌کند که تمام توجه و دلباختگی‌اش معطوف به جلوه‌های بصری و زیبایی‌های ظاهری است.

در قلمرو ادبیات و عرفان ایرانی، جمال‌پرستی برخورد دوگانه‌ای را تجربه کرده است؛ از یک سو عارفان نگاه به جمال و زیبارویان را وسیله‌ای برای یادآوری و تجلی حسنِ مطلق الهی در عالم ماده می‌دانستند و از عشق مجازی به عنوان پلی برای رسیدن به عشق حقیقی یاد می‌کردند. از سوی دیگر، در ادبیات اخلاقی و تذکره‌های اجتماعی، این واژه بار معنایی منفی به خود گرفته و معادل صورت‌پرستی، ظاهرگرایی و غفلت از باطن و سیرت پاک انسانی تلقی می‌شود.