یعنی چه
«تفسیر گازر» که نام اصلی آن «جِلاءُ الأذهان و جَلاءُ الأحزان» است، یکی از تفاسیر کهن، ارزشمند و روان قرآن کریم به زبان فارسی است. این اثر در واقع خلاصه و تحریری از تفسیر معروف «روضالجنان» اثر ابوالفتوح رازی است. واژهٔ «گازر» در فارسی قدیم به معنای رختشوی است و در اینجا به عنوان ملقب یا شهرتِ مفسر کتاب (سید غیاثالدین جمشید زوارهای معروف به سید گازر یا ابوالمحاسن جرجانی) به کار رفته است.
تلفظ
این عبارت ترکیبی از دو واژه است: «تَفسیر» با فتح تاء و سکون فاء، و «گازُر» با الف ممدوحه و ضم زاء که در زبان عامیانه گاهی با فتح زاء نیز خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، برای راهنمای «تفسیر قدیمی قرآن اثر سید گازر» یا «نام دیگر کتاب جلاء الاذهان»، پاسخ دقیق ۹ حرفی «تفسیر گازر» است.
به انگلیسی
به عنوان یک اسم خاص برای کتاب، بیشتر از آوانویسی لاتین آن استفاده میشود. در متون آکادمیک به صورت اصطلاحی معادل تفسیرِ شوینده یا رختشوی نیز توصیف شده است.
به عربی
در منابع عربی و کتابشناسیهای اسلامی، این اثر را با نام اصلیاش یعنی «جلاء الأذهان» یا به صورت معرب «تفسير گازر» یاد میکنند.
به فارسی
برگردان معنایی این ترکیب در فارسی امروز، «شرح و تبیینِ مفسری به نام گازر (رختشوی)» است؛ اما به عنوان نام کتاب، مترادفِ فارسی آن همان عنوانِ توصیفی و روانِ «تفسیر جلاء الأذهان» است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «تفسیر گازر» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ واژهٔ «تفسیر» یک بار در قرآن (آیه ۳۳ سوره فرقان) آمده اما واژهٔ «گازر» اصلاً در قرآن نیامده است. با این حال، این کتاب دورهای کامل در تفسیر و تبیین آیات قرآن به شمار میرود.
نماد چیست
این عبارت به عنوان اسم خاص کتاب نماد چیز دیگری نیست؛ اما به طور نمادین، واژهٔ «تفسیر» نماد کشف حقیقت و روشنایی متن است و واژهٔ «گازر» در ادبیات کهن فارسی نماد پاککنندگی، شستوشو و صیقل دادن (سپید کردن جامه) است که در اینجا با صیقل دادن روح از طریق فهم قرآن پیوند خورده است.
جمعبندی و توضیح کامل تفسیر گازر
عبارت «تفسیر گازر» یک واژهٔ لغوی مستقل نیست، بلکه عنوانِ مشهورِ یکی از کتابهای تفسیر کهن و ارزشمند قرآن کریم به زبان فارسی روان است که نام اصلی آن «جِلاءُ الأذهان و جَلاءُ الأحزان» (به معنی روشنایی ذهنها و زدودن اندوهها) میباشد. این اثر شیعی که در قرن نهم یا دهم هجری نگارش یافته، به دلیل شهرت و لقب نویسندهٔ آن به این نام معروف شده است.
دربارهٔ هویت مفسر این کتاب دو دیدگاه وجود دارد؛ برخی آن را به «ابوالمحاسن حسین بن حسن جرجانی» و برخی دیگر به «سید غیاثالدین جمشید زوارهای» معروف به «سید گازر» نسبت میدهند. واژهٔ گازر در فارسی قدیم به معنای جامهشوی یا رختشوی است و از آنجا که این مفسر بزرگ به این لقب شناخته میشده، اثر او نیز در میان مردم و اهل علم به «تفسیر گازر» شهرت یافته است. این کتاب بعدها مأخذ مهمی برای تفاسیر دیگر مانند منهجالصادقین بوده است.