معنی
کمونیسم یک ایدئولوژی سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است که هدف نهایی آن ایجاد جامعهای بیطبقه، بدون دولت و بدون مرز است. در این نظام، مالکیت خصوصی بر ابزار تولید (مانند کارخانهها، زمینها و منابع طبیعی) بهطور کامل لغو شده و جای خود را به مالکیت عمومی و اشتراکی میدهد تا سود حاصل از کار به طور عادلانه میان همه اعضای جامعه توزیع شود.
یعنی چه
این اصطلاح در واقع به معنای برابری کامل اقتصادی و اجتماعی است؛ یعنی چه که هیچ فردی مالک ابزار تولید بزرگ نیست و همه چیز به کل جامعه تعلق دارد. شعار معروف این مکتب این است: «از هر کس به اندازه تواناییاش، به هر کس به اندازه نیازرسانیاش».
ریشه
این واژه از طریق زبان فرانسوی (Communisme) وارد زبان فارسی شده است. ریشه اصلی آن به واژه لاتین Communis بازمیگردد که به معنای «مشترک»، «عمومی» یا «همگانی» است و پسوند -ism در آن نشاندهنده یک مکتب یا ایدئولوژی فکری است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت کُمونیسم (k-o-m-u-n-i-s-m) تلفظ میشود و در نگارشهای قدیمیتر گاهی به صورت کمونیزم نیز ثبت شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از واژه Communism برای اشاره به این نظام سیاسی و اقتصادی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه الشیوعیة (مشتق از ریشه شیاع به معنی همگانی شدن و رواج یافتن) به عنوان معادل دقیق کمونیسم به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی برای این واژه بیگانه، از معادلهایی نظیر «اشتراکیگری»، «نظام اشتراکی» و در برخی متون قدیمیتر از «جامعهخواهی افراطی» یا «اشتراکیت» استفاده شده است.
نماد چیست
مهمترین نماد کمونیسم «داس و چکش» است که داس نماد کشاورزان و چکش نماد کارگران صنعتی و اتحاد میان این دو طبقه است. همچنین ستاره سرخ پنجپر و پرچم یکدست سرخرنگ از دیگر نمادهای شناختهشده این جنبش در جهان هستند.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه خارجی Communism به طور تخصصی پس از انتشار مانیفست کمونیست توسط کارل مارکس و فریدریش انگلس در قرن نوزدهم رونق یافت و به جنبشهای کارگری بینالمللی اشاره دارد که خواستار سرنگونی انقلابی کاپیتالیسم بودند.
جمعبندی و توضیح کامل کمونیسم
کمونیسم یک نظریه و مکتب فکری، سیاسی و اقتصادی است که بر پایه برابری کامل و نفی هرگونه طبقه اجتماعی استوار است. اساس این تفکر بر این فرض بنا شده که ریشه تمام نابرابریها و استثمارها در مالکیت خصوصی ابزار تولید و نظام سرمایهداری است؛ بنابراین با عمومی کردن این ابزار، ثروت به طور عادلانه توزیع شده و فقر و فاصله طبقاتی از بین میرود.
در طول تاریخ و به ویژه در قرن بیستم، احزاب و دولتهای متعددی نظیر اتحاد جماهیر شوروی با الهام از اصول مارکسیسم تلاش کردند تا این نظام را پیادهسازی کنند. هرچند در عمل، ساختارهای سیاسی این کشورها بیشتر به سمت حکومتهای متمرکز و تکحزبی سوق پیدا کرد که با ایده اولیه جامعه بدون دولت تفاوتهایی داشت.
امروزه کمونیسم همچنان به عنوان یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین جریانهای فلسفی و سیاسی تاریخ معاصر شناخته میشود که بحثهای فراوانی را در زمینههای عدالت اجتماعی، آزادیهای فردی و بازدهی اقتصادی برانگیخته است.