یعنی چه
سبائیه نام یکی از نخستین فرقههای غُلات (غالیان و زیادهروان در دین) در تاریخ اسلام است. پیروان این فرقه به الوهیت حضرت علی (ع)، تناسخ، حلول روح الهی در ایشان و همچنین به رجعت اعتقاد داشتند و در عقاید خود افراط میکردند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و عربی به صورت سَبَئیه (Saba'iyya) یا سَبَائِیَّة تلفظ میشود که تشدید روی حرف «ی» قرار دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به پرسشهایی چون «فرقه منسوب به عبدالله بن سبا» یا «از فرقههای غلات صدر اسلام»، کلمه ۶ حرفی «سبائیه» (یا صورت ۵ حرفی آن یعنی سبئیه) مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این فرقه تاریخی از اصطلاح کلامی Saba'iyya یا عبارت followers of Ibn Saba (پیروان ابن سبأ) استفاده میشود.
به ترکی
در متون دینپژوهی و تاریخ اسلام به زبان ترکی استانبولی، این فرقه را Sebeiyye یا Sebeîler مینامند.
به فارسی
معادل فارسی یا برگردان مفهومی آن در زبان فارسی، «غالیان سبائی» یا «پیروان ابن سبأ» است که مظهر تندروی اعتقادی در صدر اسلام به شمار میروند.
در قرآن
خود واژهٔ «سبائیه» در قرآن کریم نیامده است. اما ریشهٔ آن یعنی واژهٔ «سَبَإ» (نام قوم و سرزمین باستانی در یمن) دو بار در قرآن (سوره نمل آیه ۲۲ و سوره سبأ آیه ۱۵) ذکر شده است که نباید با این فرقه اشتباه شود. همچنین واژه «صابئین» در قرآن مربوط به گروه دیگری است.
نماد چیست
این فرقه هیچ نماد گرافیکی یا بیرق متمایزی در تاریخ ندارد، اما در ادبیات کلامی و تاریخی اسلام، نام «سبائیه» به عنوان نماد و مظهر غلو در دین، نسبت دادن صفات الهی به انسانها و افراط در عقاید شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سبائیه
واژه «سبائیه» در فرهنگ لغات و متون تاریخ اسلام، اشاره به یکی از نخستین فرقههای غلات (غالیان) دارد که پیروان آن به غلو درباره حضرت علی (ع) پرداخته و عقایدی همچون الوهیت ایشان، حلول و رجعت را ترویج میکردند. نام این فرقه از شخصیت تاریخی یا افسانهای «عبدالله بن سبأ» گرفته شده است که در متون کلامی مظهر بدعت و زیادهروی در دین به شمار میرود.
نکته حائز اهمیت در بازشناسی این واژه، عدم خلط آن با مفاهیم مشابه است؛ سبائیه هیچ ارتباطی با «قوم سبا» (مذکور در قرآن و تاریخ یمن) و همچنین «صابئین» یا «صابیّه» (پیروان حضرت یحیی یا ستارهپرستان باستان) ندارد و صرفاً یک اصطلاح خاص در حوزه فرق و مذاهب اسلامی است.