یعنی چه
باب الندوه در لغت به معنای «درِ مجلس مشورت» است. در اصطلاح تاریخی، این عبارت به یکی از درهای قدیمی و تاریخی مسجدالحرام اطلاق میشد که رو به سوی «دارالندوه» (ساختمان شورا و محل تجمع بزرگان قبیله قریش) باز میشد. واژه ندوة در زبان عربی به معنی انجمن، مجلس و محل گردآمدن مردم برای رایزنی و تصمیمگیری است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «بابُ النَّدْوَة» است؛ به طوری که حرف ب در «باب» مکسور یا مضموم (در حالت ترکیبی)، نون در «ندوه» دارای فتحّه و مشدد، و دال ساکن خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان یکی از درهای قدیمی مسجدالحرام یا درِ مشورتخانه قریش، «باب الندوه» است که دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و منابع اسلامی به زبان انگلیسی، این مکان تاریخی را با عبارت Gate of Dar al-Nadwa یا Gate of the Council House توصیف میکنند.
به عربی
در زبان عربی عیناً از اصطلاح «باب الندوة» یا «باب دار الندوة» برای اشاره به این درِ تاریخی استفاده میشود.
به فارسی
معادل یا برگردان فارسی این اصطلاح، «درِ مشورتخانه» یا «درِ خانه شورا» است که به موقعیت این ورودی در برابر ساختمان محل تصمیمگیریهای قریش اشاره دارد.
در قرآن
عبارت «باب الندوه» یا «دارالندوه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما واژه همخانواده آن یعنی «نادی» (به معنی مجلس و محل تجمع) در آیه ۲۹ سوره عنکبوت («وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمُ الْمُنكَرَ») به کار رفته است.
نماد چیست
دارالندوه و بابِ آن در تاریخ اسلام نماد قدرت، حاکمیت قبیلهای و تصمیمگیریهای جمعی اشراف مکه در دوران پیش از اسلام (جاهلیت) است. این مکان یادآور رویدادهای مهمی همچون پیمانهای بزرگ و همچنین توطئه سران قریش برای قتل پیامبر اسلام (ص) در جریان لیلةالمبیت است.
جمعبندی و توضیح کامل باب الندوه
«باب الندوه» نام یکی از درهای تاریخی و ورودیهای قدیمی مسجدالحرام در مکه مکرمه بود. علت این نامگذاری، مجاورت و روبرویی این در با ساختمان «دارالندوه» بود؛ خانهای که توسط قصی بن کلاب (جد بزرگ پیامبر) برای تجمع، رایزنی و تصمیمگیریهای کلان سیاسی، نظامی و اجتماعی سران قبیله قریش بنا شده بود.
از نظر لغوی، ندوة به معنای مجلس مشورت و انجمن است و باب الندوه عملاً به عنوان «درِ مشورتخانه» شناخته میشد. این مکان در دوران جاهلیت اهمیت استراتژیک بالایی داشت و نماد قدرت جمعی و اشرافی مکه بود. ماجراهای تاریخی متعددی از جمله پیمانهای قریش و توطئه قتل پیامبر (ص) با این جغرافیا پیوند خورده است.
در سیر توسعه و بازسازیهای متوالی مسجدالحرام در دوران خلفای عباسی و دورههای بعد، ساختمان دارالندوه به مرور تخریب و جزوی از صحن مسجد شد. به تبع آن، باب الندوه نیز بارها تغییر شکل داد یا جابجا شد و در نهایت، در جریان توسعههای افقی قرن چهاردهم هجری قمری به طور کامل برداشته شد؛ به طوری که امروزه دری مستقل به این نام در معماری فعلی مسجدالحرام وجود خارجی ندارد.