یعنی چه
حجر بقرانی یا سنگ بقرانی، اصطلاحی در جواهرشناسی کهن است و به نوعی عقیق سلیمانی یا جزع بسیار کمیاب و ارزشمند اشاره دارد. ویژگی بارز این سنگ، وجود خطوط موازی، مستقیم و بدون انحراف در لایههای آن است که معمولاً از سه رنگ قرمز، سفید مرجانی و بلوری شفاف تشکیل میشود.
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت «حَجَرِ بَقْرانی» تلفظ میشود. واژه حجر به معنی سنگ و بقرانی منسوب به بقر (گاو) یا مشتق از مفهوم شکافتن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این مدخل دقیقاً «حجر بقرانی» (۹ حرف) است. از معادلهای دیگر آن میتوان به عقیق بقرانی یا جزع بقرانی اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به ساختار لایهای و چشممانند این سنگ، از اصطلاحات Banded Agate یا Eye Agate برای توصیف آن استفاده میشود.
به عربی
در متون و منابع کهن عربی این سنگ با نامهای «الحجر البقرانی»، «العقیق البقرانی» یا «الجزع البقرانی» شناخته شده و توصیف شده است.
به فارسی
معادل رایج و امروزی این سنگ در زبان فارسی، «عقیق سلیمانی چشمدار» یا «سنگ باباقوری اصل» است که رگههای منظم و موازی دارد.
در قرآن
عبارت «حجر بقرانی» یا واژه عقیق در قرآن کریم وجود ندارد. در متن قرآن صرفاً واژه «حِجْر» یا «حَجَر» به معانی سنگ، صخره یا حجر اسماعیل دیده میشود و ارتباطی با این سنگ خاص ندارد.
نماد چیست
در باورهای سنتی و فرهنگ عامه، سنگهای بقرانی و باباقوری به دلیل ظاهر چشممانند خود، نماد طلسم و محافظت در برابر چشمزخم، دفع نیروهای شر، افزایش تمرکز ذهنی و ایجاد آرامش درونی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل حجر بقرانی
حجر بقرانی (یا سنگ بقرانی) یکی از اصطلاحات تخصصی و کهن در دانش جواهرشناسی سنتی است که به نوعی عقیق جزع یا باباقوری بسیار مرغوب، کمیاب و گرانبها اشاره دارد. این سنگ که در گذشته بیشتر از معادن یمن استخراج میشده، به داشتن لایهها و خطوط کاملاً موازی، مستقیم و منظم با رنگهای سرخ، سفید و شفاف شهره است. نامگذاری آن به ریشه عربی «بقر» بازمیگردد که یا به دلیل شباهت هاله رگههای آن به چشم گاو است و یا به خاطر خطوط عمیقی است که گویی سنگ را شکافتهاند.
نکته حائز اهمیت در واژهشناسی این است که «حجر بقرانی» را نباید با «حجر البقر» (پادزهر گاوی / سنگ کیسه صفرای گاو) اشتباه گرفت؛ چرا که حجرالبقر یک ماده دارویی سنتی با منشأ جانوری است، در حالی که حجر بقرانی یک سنگ معدنی کاملاً مستقل است. در فرهنگ عامه و سنگشناسی کهن، این سنگ جایگاه ویژهای داشته و به عنوان تعویذ و طلسمی برای دفع چشمزخم و جذب انرژیهای مثبت مورد استفاده قرار میگرفته است.