یعنی چه
واژه «قلما» در اصل یک قید برای بیان کمیّت و نفی نسبی است. وقتی میگوییم «او قلما به اینجا میآید»، یعنی وقوع این رفتار بسیار اندک و انگشتشمار است. همچنین در فرهنگهای کهن معنای دومی برای آن به عنوان ابزار پرتاب سنگ (فلاخن) ذکر شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح قاف، فتح و تشدید لام و الف کشیده در پایان به صورت «قَلَّما» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «به ندرت» یا «کم پیش میآید» کاربرد دارد و کلمهای ۴ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم این قید از واژگانی که تکرار بسیار کم یک عمل را نشان میدهند استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً ساختاری عربی دارد و در زبان فصیح عربی نیز دقیقاً به همین صورت و با همین معنای قید نفی به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن در نقش قیدی کلماتی چون «به ندرت» و «کم» هستند و در معنای اسمی قدیمی معادل «فلاخن» یا «قلماسنگ» قرار میگیرد.
در قرآن
کلمه ترکیبی «قلما» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ هرچند همخانوادههای دیگر آن از ریشه «ق ل ل» مانند «قلیل» در آیات متعدد دیده میشوند.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در ادبیات و بلاغت نشانه رخ دادن یک کار در پایینترین حد ممکن و بیانگر امور استثنایی است.
جمعبندی و توضیح کامل قلما
واژه «قلما» از نظر ریشهشناسی یک قید ترکیبی عربی است که از پیوند فعل «قَلَّ» (کم شد) و مای کافّه ساخته شده و به زبان فارسی راه یافته است. کاربرد اصلی آن در جملات به عنوان قید زمان و کیفیت برای نشان دادن کارهایی است که به ندرت، خیلی کم یا سخت اتفاق میافتند. استفاده از این واژه به کلام لحنی ادبی و فصیح میبخشد.
از سوی دیگر، در برخی فرهنگهای کهن فارسی مانند لغتنامه دهخدا، به یک ریشه بومی یا ترکی قدیمی نیز برای این کلمه اشاره شده که به معنی «فلاخن» یا ابزار پرتاب سنگ است. با این حال، این معنا در فارسی امروز کاملاً متروک شده و معیار نیست.
در مجموع، این کلمه ۴ حرفی امروزه صرفاً با هویت قیدی خود شناخته میشود، در متن قرآن وجود ندارد، و معادلهای مستقیم آن در زبانهای دیگر شامل Rarely در انگلیسی و نادراً در عربی است.