یعنی چه
تطایر در لغت به معنی پراکنده شدن، متفرق گشتن، به اطراف پریدن (مانند غبار یا جرقه) و از هم پاشیدن اجزای یک ماده در فضا است.
تلفظ
این واژه مصدری عربی است که در زبان فارسی به صورت تَطایُر (تَ-طا-یُر) تلفظ میشود.
در جدول
واژه «تطایر» در جدول کلمات متقاطع ۵ حرف دارد و به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون پراکندگی یا پرواز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به متن، از واژگانی چون Dispersion برای پراکندگی عمومی و Volatilization برای فرار بودن یا پریدن مواد شیمیایی استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در این زبان نیز به همان معنای پراکندگی، تبخیر پیاپی و پریدن اجزا به کار میرود.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی برای این واژه شامل پراکندگی، تفرق، پاشیدگی، افشاندگی و در متون علمی جدید، فرار بودن یا پریدن مایعات است.
در قرآن
خود کلمه «تطایر» به صورت مستقیم در قرآن نیامده است، اما ریشه آن (ط ی ر) ۲۹ بار تکرار شده است. در کلام مفسران، اصطلاح «تطایر کتب» بر اساس آیات سوره اسراء، به معنای به پرواز درآمدن و پراکنده شدن نامه اعمال انسانها در روز قیامت به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات سنتی و فرهنگ اسلامی، تطایر نمادی از سرنوشت مکتوب و فاش شدن پنهانیها در دادگاه الهی است. در متون طبیعی و فلسفی نیز به عنوان نماد بیثباتی، گسست ساختاری و رهایی از بند ماده شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل تطایر
واژه «تطایر» مصدری عربی از باب تفاعل و از ریشه «ط ی ر» است که وارد زبان فارسی شده است. معنای اصلی این واژه بر پراکنده شدن، متفرق گشتن به اطراف، و از هم پاشیدن اجزا دلالت دارد؛ به گونهای که در متون علمی جدید گاهی به جای پریدن مایعات یا فرار بودن مواد شیمیایی (تبخیر) نیز به کار میرود.
این واژه اگرچه مستقیماً در متن قرآن ذکر نشده، اما مفهوم مشهور «تطایر کتب» در عقاید اسلامی به حادثه به پرواز درآمدن کارنامه اعمال بندگان در قیامت اشاره دارد. در ساختار جدول، کلمهای پنج حرفی است و در ادبیات عرفانی و فلسفی نمادی از بیثباتی ماده و رهایی به سوی عالم بالا محسوب میشود.