یعنی چه
اصطلاح «حشر و نشر داشتن» در زبان فارسی امروز به عنوان یک کنایه و مَثَل به کار میرود که دلالت بر ارتباطات اجتماعی نزدیک، دوستی، همنشینی و دادوستد رفتاری با دیگران دارد.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ عربی «حَشْر» (با فتح حاء و سکون شین) و «نَشْر» (با فتح نون و سکون شین) به همراه فعل مصدری «داشتن» ترکیب شده است.
در جدول
پاسخهای متداول در جدول برای این مفهوم شامل واژگانی چون معاشرت، مخالطه، نشست و برخاست و رفتوآمد است. خود عبارت نیز دقیقاً ۱۲ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن کلام میتوان از واژههای مربوط به روابط اجتماعی و آمیختگی با دیگران استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای اصیل و پرکاربرد این اصطلاح در زبان فارسی شامل واژههایی چون نشستوبرخاست، همنشینی، رفتوآمد، رفاقت و دوستی نزدیک است. متضاد آن نیز انزوا، گوشهنشینی و قطع رابطه معنا میشود.
در قرآن
خودِ ترکیب «حشر و نشر» به صورت اصطلاحی در قرآن نیامده است. با این حال ریشههای آن به وفور به کار رفتهاند؛ «حشر» به معنی گردآوردن انسانها در روز رستاخیز (مانند سوره حشر) و «نشر» به معنی گشودن و پهن کردن نامه اعمال (مانند آیه وَإِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ) است.
نماد چیست
در ادبیات و کلام، «حشر» نماد جمع شدن و «نشر» نماد پراکندگی است. ترکیب کنایی این دو با هم، نمادی از چرخه مداومِ همنشینی، برخاستن و بسط یافتن روابط انسانی در جامعه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حشر و نشر داشتن
اصطلاح عامیانه و کنایی «حشر و نشر داشتن» ریشه در مفاهیم کلامی و عقیدتی جهان پس از مرگ دارد. واژه «حشر» به معنای گردآوردن مردم در محشر و «نشر» به معنای پراکنده شدن یا گشودن نامههای اعمال است. این ترکیب کلامی به مرور زمان با ورود به فرهنگ عامه و زبان روزمره فارسی، تغییر معنا یافته و کاربردی ملموس پیدا کرده است.
امروزه وقتی میگویند کسی با دیگری حشر و نشر دارد، یعنی دائم با او مینشیند و برمیخیزد و ارتباط نزدیک، دوستانه و مستمری دارد. این اصطلاح به قدری در فرهنگهای همجوار نفوذ کرده که عیناً با همین لفظ و مفهوم معاشرت اجتماعی، وارد زبان ترکی استانبولی (Haşır neşir olmak) نیز شده است.
در مجموع، این عبارت نشاندهنده پویایی زبان فارسی در وامگیری از اصطلاحات دینی و تبدیل آنها به مفاهیم و کنایههای کاربردی در روابط اجتماعی و روزمره انسانها است.