یعنی چه
حجر لبنی یا سنگ شیر، کانی خاکستریرنگ یا کدری است که در طب سنتی کاربرد داشته است. ویژگی بارز آن این است که وقتی روی سنگ دیگری یا با آب ساییده شود، مایعی سفیدرنگ، شیرینمزه و شبیه به شیر از آن خارج میشود. حکما از پودر آن برای درمان سنگ کلیه، زخم معده و بیماریهای چشم استفاده میکردند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «حَجَرِ لَبَنی» (Hajar-e Labani) است. واژه اول یعنی حَجَر به معنای سنگ و واژه دوم یعنی لَبَنی به معنای شیری یا منسوب به شیر است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، عبارت «حجر لبنی» به عنوان پاسخ برای طراحهایی با موضوع سنگ شیر یا سنگ دارویی طب سنتی با ۷ حرف کاربرد دارد. همچنین نام یونانی آن غالاقطیطش است.
به انگلیسی
معادل انگلیسی این اصطلاح قدیمی زمینشناسی و پزشکی، Galactite است که به سنگها یا کانیهایی اطلاق میشود که در آب اثر شیری ایجاد میکنند.
به عربی
این عبارت اصالتاً ترکیبی وصفی در زبان عربی است؛ حجر به معنی سنگ و لبنی منسوب به لبن به معنی شیر است.
به فارسی
در متون کهن فارسی و کتابهای طب سنتی مانند تحفه حکیم مؤمن، معادل فارسی دقیق این اصطلاح را «سنگ شیر» نامیدهاند که اشاره به خاصیت شیردهی آن هنگام سایش دارد.
در قرآن
ترکیب خاص «حجر لبنی» در قرآن کریم نیامده است. با این حال، ریشه و خود کلمه «حجر» یا «حجارة» به معنای سنگ به طور مکرر در آیاتی مانند آیه ۷۴ سوره بقره ذکر شده است.
نماد چیست
برای حجر لبنی نماد اسطورهای، فرهنگی یا مذهبی خاصی در تاریخ ثبت نشده است. این واژه صرفاً مفهومی فیزیکی و دارویی در بستر طب سنتی و شناخت کانیها دارد.
جمعبندی و توضیح کامل حجر لبنی
حجر لبنی که در منابع طب سنتی و کتابهای کهن پزشکی از آن یاد شده، نوعی کانی یا سنگ معدنی با ویژگیهای منحصربهفرد است. مشخصه اصلی این سنگ، تولید مایعی سفیدرنگ و شبیه به شیر در اثر سایش با آب است که به همین دلیل در زبان فارسی به آن «سنگ شیر» و در منابع یونانی «غالاقطیطش» میگفتند.
در گذشته، اطباء پودر و عصاره حاصل از سایش این سنگ را برای مقاصد درمانی گوناگونی تجویز میکردند؛ از جمله مهمترین کاربردهای آن میتوان به دفع و خرد کردن سنگ کلیه، التیام زخمهای گوارشی و معده، و همچنین استفاده به عنوان سرمه برای درمان بیماریهای چشم اشاره کرد.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه یک ترکیب وصفی عربی متشکل از حجر (سنگ) و لبنی (شیری) است. اگرچه این ترکیب در قرآن کریم یا به عنوان نماد فرهنگی خاصی نیامده، اما به عنوان یک اصطلاح تخصصی در کتب تاریخی پزشکی و طراحهای جدول کلمات متقاطع جایگاه مشخصی دارد.