یعنی چه
مرض مسری به نوعی از بیماری یا ناخوشی گفته میشود که به دلیل وجود عامل بیماریزا (مانند ویروس، باکتری یا انگل) توانایی سرایت و انتقال از یک جاندار به جاندار دیگر یا از محیط به جاندار را دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مَرَضِ مُسری است. واژه مرض با فتح میم و راء (ma-raz) و مسری با ضم میم و کسر راءِ مشدد (mos-ri) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون واگیر، معدی، متعدی، ساری و همهگیر به عنوان پاسخهای جایگزین برای این مفهوم به کار میروند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به نحوه شیوع و ماهیت بیماری از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم، بیشتر از ترکیب مرض معدی یا امراض معدیه استفاده میگردد.
به فارسی
برگردان و معادلهای اصیل و رایج فارسی این ترکیب شامل واژههایی نظیر بیماری واگیر، ناخوشی واگیردار و بیماری سرایتکننده است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، طاعون (مرگ سیاه) نماد تاریخی بیماریهای مسری است. در زبان نمادین مدرن، علامت بینالمللی خطر زیستی یا همان Biohazard به عنوان نماد این خطرات شناخته میشود. همچنین در ادبیات استعاره از گسترش سریع یک آسیب اجتماعی یا اخلاقی است.
جمعبندی و توضیح کامل مرض مسری
ترکیب «مرض مسری» از دو واژه عربی مَرَض (به معنی بیماری) و مُسری (از ریشه سَرَیَ به معنی جریان یافتن و سرایت کردن) تشکیل شده است. این اصطلاح در پزشکی و زبان عموم مردم به هر نوع ناخوشی یا بیماری عفونی اطلاق میشود که عامل آن میتواند از طریق هوا، آب، ترشحات یا تماس مستقیم و غیرمستقیم از فرد آلوده به فرد سالم منتقل شود.
در متون کهن لغوی مانند لغتنامه دهخدا، به ماهیت واگیردار بودن این امراض اشاره شده و واژههایی مانند ساری، معدی و متعدی به عنوان هممعنیهای آن ذکر شدهاند. اگرچه خود این ترکیب به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده، اما جزء اول آن یعنی «مرض» بارها هم به معنای بیماری جسمی و هم به معنای بیماریهای روحی و اخلاقی مانند نفاق به کار رفته است.
امروزه در زبان فارسی بیشتر از معادلهای روانتر مانند «بیماری واگیردار» یا «بیماری عفونی» استفاده میشود و در فرهنگ جهانی نیز مفاهیمی همچون طاعون یا نشانههای هشدار زیستی به عنوان نمادهای بصری و مفهومی آن شناخته میشوند.