یعنی چه
مفتت در لغت به معنی چیزی است که خرد و متلاشی شده باشد. در متون پزشکی قدیم و طب سنتی، این واژه به داروهایی اطلاق میشد که خاصیت ریزکننده و خردکننده سنگهای کلیه و مثانه را داشتند.
تلفظ
این واژه در حالت اسم مفعول به فتح تاء اول (مُفَتَّت) به معنی خردشده و در حالت اسم فاعل به کسر تاء اول (مُفَتِّت) به معنی خردکننده تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون خرد شده، ریزریز شده یا داروی سنگشکن، واژه ۴ حرفی مفتت مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم مفتت در زبان انگلیسی از واژگانی استفاده میشود که به متلاشی شدن، پودر شدن یا تکهتکه شدن یک جسم دلالت دارند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه ثلاثی مجرد (ف ت ت) مشتق شده و در زبان مبدأ نیز به همین صورت با ساختار اسم فاعل و مفعول به کار میرود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون خردشده، تکهتکه، کوبیده و پودرشده است و در سیاق پزشکی سنتی میتوان آن را معادل سنگشکن دانست.
نماد چیست
این واژه نماد فرهنگی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در متون کهن به عنوان نمادی از تجزیه، فروپاشی اجسام سخت و فرآیند حل کردن و از بین بردن تودههای صلب بدن به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مفتت
واژه مُفَتَّت (یا مُفَتِّت) یک لغت اصیل عربی از ریشه (ف ت ت) به معنای خرد کردن و کوبیدن است. این کلمه در زبان فارسی امروز کاربرد عمومی و روزمره ندارد و نباید آن را با واژه عامیانه «مفت» به معنی رایگان اشتباه گرفت. کاربرد اصلی این واژه بیشتر در متون کلاسیک، ادبی و به ویژه در متون طب سنتی است.
در پزشکی کهن، به داروها یا موادی که توانایی تکهتکه کردن و ریز کردن سنگهای کلیه و مثانه را داشتند، «مفتتات» میگفتند. از نظر ساختاری، اگر تاء اول آن با فتح خوانده شود به معنای مفعولی (خرد شده) و اگر با کسر خوانده شود به معنای فاعلی (خردکننده) است. در قرآن کریم نیز اگرچه خود این واژه به طور مستقیم نیامده، اما همخانواده آن مانند «فتات» به معنی استخوانهای ریزریز و پوسیده دیده میشود.