یعنی چه
واژه «تربیت سیز» (Terbiyesiz) در زبان محاورهای به معنای فردی است که آداب اجتماعی را رعایت نمیکند، رفتار گستاخانهای دارد و اصطلاحاً بیادب و بیتربیت است. این کلمه بار معنایی منفی و توهینآمیز دارد.
تلفظ
این واژه در زبان عامیانه و ترکی به صورت «تَربِیَتسیز» (Tarbiya-siz) تلفظ میشود که ترکیبی از ریشه عربی کلمه تربیت و پسوند سلب ترکی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف (۸ حرفی) خودِ «تربیت سیز» یا معادلهای آن نظیر «بیادب» و «بیتربیت» است.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه برای توصیف فردی که رفتاری دور از ادب دارد استفاده میشوند.
به ترکی
این واژه اصالتاً ترکی است و از ترکیب کلمه وامگرفته شده عربی «تربیت» و پسوند نفی ترکی «siz-» به معنی «بدونِ» ساخته شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی معیار، کلماتی مانند «بیادب»، «بیتربیت» و «نامؤدب» هستند که همان مفهوم فقدان پرورش اخلاقی را میرسانند.
در قرآن
ترکیب «تربیت سیز» به دلیل ساختار ترکی خود در قرآن کریم نیامده است. حتی خود واژه «تربیت» نیز به صورت مستقیم در قرآن ذکر نشده، اما مفاهیم همراستای آن مانند «تأدیب»، «تزکیه»، «تعلیم» و «ربوبیت» به فراوانی یافت میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل تربیت سیز
واژه «تربیت سیز» یک واژه اصیل فارسی نیست، بلکه یک ترکیب ترکیبی وامگرفته از زبان ترکی (آذربایجانی و استانبولی) است. این واژه از کلمه عربی «تربیت» و پسوند نفی و سلب ترکی «سیز» (-siz) تشکیل شده و در لغت به معنای «بدون تربیت» یا همان «بیتربیت» است.
استفاده از این کلمه در زبان محاوره فارسی بار معنایی منفی، توهینآمیز و قضاوتگر دارد و برای توصیف افرادی به کار میرود که رفتار گستاخ، بیادبانه یا خارج از عرف و آداب اجتماعی از خود نشان میدهند. در لغتنامهها و فرهنگهای فارسی نیز این واژه به عنوان یک اصطلاح عامیانه و دخیل با معنای نامؤدب شناخته میشود.