یعنی چه
آب خزینه به ترکیبی مضاف و مضافالیه اشاره دارد که به معنی آبِ موجود در حوضچههای بزرگ گرمابههای قدیمی است. این آب معمولاً از طریق تون (آتشدان حمام) گرم میشد و افراد برای نظافت یا غسل در آن وارد میشدند.
تلفظ
واژهٔ «آب» با تلفظ کشیده و واژهٔ «خزینه» با فتح خاء و کسر زاء تلفظ میشود که در مجموع به صورت آبه خَزینِه (ābe khazīne) در زبان فارسی روان خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً «آب خزینه» با ۷ حرف است. بسته به طراح جدول، ممکن است واژههای مترادفی مثل خزینه یا گرمابه نیز مد نظر باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیقی برای این ترکیب سنتی وجود ندارد، اما بر اساس کاربرد به واژههایی که به آب مخازن یا آب حمامهای عمومی اشاره دارند ترجمه میشود.
به عربی
بخش دوم این واژه یعنی «خزینه» خود ریشه عربی (از خَزینَة) دارد. در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم از ترکیب ماء الخزانة یا ماء الحمام استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ کنایی و ضربالمثلهای فارسی، آب خزینه به دلیل راکد بودن و استفاده همزمان افراد، نماد آلودگی، کهنگی و غیربهداشتی بودن است. همچنین عبارت «مگر آب خزینه است؟» به عنوان کنایهای برای اسراف و مال بیصاحب به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل آب خزینه
واژهٔ «آب خزینه» ترکیبی از «آب» فارسی و «خزینه» عربی است که در تاریخ و فرهنگ ایران به آب موجود در حوضچههای بزرگ حمامهای عمومی و سنتی اشاره دارد. این آب که مکرراً توسط افراد مختلف برای شستوشو و غسل استفاده میشد، به وسیله آتشدانهای زیرزمینی حمام (تون) گرم نگه داشته میشد و نقشی کلیدی در زندگی روزمره جوامع قدیمی داشت.
با پیدایش سیستمهای لولهکشی، دوشهای مدرن و ارتقای سطح بهداشت عمومی، حمامهای خزینهدار به مرور زمان برچیده شدند. امروزه این واژه کاربرد عملی خود را از دست داده و بیشتر دارای باری کنایی در ادبیات عامیانه است که به مفاهیمی همچون آلودگی، راکد بودن یا مالِ عمومیِ بیحسابوکتاب اشاره میکند.