یعنی چه
بدبده در اصل همان بلدرچین است. این واژه یک اسم صوت یا نامآوا محسوب میشود که از روی صدای آواز خواندن خود پرنده شبیهسازی شده است. همچنین در تداول عامه و به صورت کنایه، به افراد بدمعامله که بدهی خود را به سختی پس میدهند نیز اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت بَدْبِده (bad-bede) است که در برخی گویشهای محلی به صورت بَدْبَدَک نیز شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ ۵ حرفی «بدبده» به عنوان معادل بلدرچین یا کرک به کار میرود.
به انگلیسی
معادل انگلیسی این پرنده واژهٔ Quail است که برای انواع بلدرچین استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به این پرنده السمانی یا السلوی میگویند.
در قرآن
خود واژهٔ فارسی «بدبده» در قرآن وجود ندارد؛ اما معادل عربی آن یعنی «السَّلْوَىٰ» ۳ بار (در سورههای بقره آیه ۵۷، اعراف آیه ۱۶۰، و طه آیه ۸۰) به عنوان نعمتی آسمانی که همراه «مَنّ» (گزانگبین) بر بنیاسرائیل در بیابان نازل شد، ذکر شده است.
نماد چیست
در فرهنگ و فولکلور ایرانی، براساس یک افسانه قدیمی عامیانه، این پرنده نماد پشیمانی از خوردن مال حرام است؛ چرا که باور داشتند او گندم صغیری را خورده و از روی ندامت مدام فریاد میزند «بَدْ بَده» (یعنی کار بد، سرانجامش بد است).
جمعبندی و توضیح کامل بدبده
واژهٔ «بدبده» یک نام اصیل، گویشی و تقلیدصوتی (نامآوا) در زبان فارسی است که برای پرندهٔ بلدرچین به کار میرود. این نام دقیقاً از روی ریتم آوازخوانی خود پرنده در طبیعت الهام گرفته شده و در لغتنامههای معتبری مانند دهخدا ثبت شده است. علاوه بر کاربرد طبیعی، در فرهنگ عامه به عنوان کنایهای محاورهای برای افراد بدحساب نیز استفاده میشود.
اگرچه خود این لفظِ فارسی در متون مذهبی دیده نمیشود، اما معادل دقیق آن در زبان عربی یعنی «سلوی»، جایگاه ویژهای در آیات قرآنی دارد و از آن به عنوان غدایی گوارا و نعمتی الهی برای قوم بنیاسرائیل یاد شده است. در ادبیات شفاهی ایران نیز پندهای اخلاقی و باورهای نمادینی پیرامون وجدان و دوری از گناه به آواز این پرنده نسبت داده شده است.