یعنی چه
التقصیر واژهای عربی از ریشه «ق-ص-ر» است که در لغت به معنای کوتاه کردن، کاستن و سستی ورزیدن در انجام وظایف به کار میرود. این کلمه در عرف و حقوق به معنی گناه، جرم و اهمالکاری است و در اصطلاح فقهی به عملِ کوتاه کردن مقداری از مو یا ناخن برای خروج از حالت احرام در مناسک حج و عمره اطلاق میشود.
تفهیم
از آنجا که این واژه دارای الف و لام معرفه عربی است و حرف «ت» از حروف شمسی به شمار میرود، همزه و لام ابتدایی ادغام شده و کلمه به صورت «اَتتَقْصِیر» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «التقصیر» دقیقاً دارای ۷ حرف است. بسته به طراح جدول، ممکن است معادلهای ۵ حرفی مانند «تقصیر» یا ۴ حرفی مانند «قصور» نیز مد نظر باشد.
به انگلیسی
در متون حقوقی و عمومی انگلیسی از واژههای Negligence و Fault برای رساندن مفهوم خطا و سهلانگاری استفاده میشود، در حالی که در بافت فقهی واژه Shortening کاربرد دارد.
به عربی
واژه التقصیر اصالتاً عربی و مصدر باب تفعیل از ریشه (ق ص ر) است. در زبان عربی معادلهای هممعنایی چون الإهمال و القصور نیز دارد.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این کلمه شامل عباراتی چون «کوتاهی کردن»، «سستی ورزیدن»، «خطا»، «بزهکاری» و «کمکاری» است که با توجه به لحن متن جایگزین میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل التقصیر
واژه «التقصیر» از ریشه ثلاثی مجرد «قصر» به معنی کوتاه کردن برمیآید که با رفتن به باب تفعیل، معنای کوتاهی کردن در وظیفه، سهلانگاری و بروز خطا را به خود گرفته است. این کلمه وامواژهای عربی است که به طور گسترده در زبان فارسی عرفی، ادبی و حقوقی استفاده میشود و نمادی از نقص عملکرد یا عدم کمال در رفتار انسان به شمار میرود.
علاوه بر کاربرد حقوقی و روزمره که به معنای گناه و قصور است، التقصیر در فقه اسلامی جایگاه ویژهای دارد. در مناسک حج و عمره، به عمل چیدن بخشی از مو یا ناخن که زائر را از محرمات احرام خارج میکند، تقصیر میگویند؛ این مفهوم در قرآن کریم نیز به صورت فعل (ومقصرین) در سوره فتح آمده است.