یعنی چه
لایه نخودی یک اصطلاح تخصصی در پزشکی و خونشناسی (هماتولوژی) است. وقتی خون حاوی ماده ضد انعقاد را سانتریفیوژ (گریزانش) میکنند، این لایه به صورت یک نوار بسیار نازک به رنگ زرد شیری یا کرم (نخودی) بین پلاسما و گلبولهای قرمز تهنشین میشود. این بخش کمتر از ۱ درصد کل حجم خون را تشکیل میدهد اما حاوی بخش عمدهای از گلبولهای سفید و پلاکتها است.
تلفظ
این عبارت به صورت روان و با ضمه روی حروف «ن» و «خ» در کلمه نخودی تلفظ میشود: lâye-ye noxodi.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات علمی، پاسخ این اصطلاح ۹ حرفی «لایه نخودی» است. همچنین ممکن است از معادل فرنگی آن یعنی «بافی کوت» نیز استفاده شود.
به انگلیسی
در متون علمی و پزشکی انگلیسی از اصطلاح Buffy coat برای اشاره به این لایه استفاده میشود که به معنای پوشش یا لایه متمایل به رنگ زرد-کرم (باف) است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای این اصطلاح پزشکی از عبارات Buffy katmanı یا Bafi kap استفاده میشود.
به فارسی
علاوه بر اصطلاح گرتهبرداری شدهی «لایه نخودی»، در زبان فارسی علمی به آن «پرده خونی» یا «لایه لکوکوسیتی-پلاکتی» نیز گفته میشود که دقیقاً بیانگر اجزای تشکیلدهنده آن است.
نماد چیست
در محافل علمی و آزمایشگاهی، این لایه به دلیل تجمع انبوه گلبولهای سفید (لکوکوسیتها) به عنوان نماد سیستم ایمنی و دفاعی بدن، و به دلیل حضور پلاکتها به عنوان نماد توانایی لختهسازی، ترمیم و بازسازی بافتها شناخته میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه «لایه نخودی» در واقع یک ترجمه تحتالفظی و گرتهبرداریشده از اصطلاح انگلیسی Buffy coat است. کلمه Buff در انگلیسی به رنگ کرم-زرد یا زرد نخودی (مشابه چرم تفداده شده) اشاره دارد و پزشکان به دلیل ظاهر این لایه پس از جداسازی، این نام را بر آن نهادهاند.
جمعبندی و توضیح کامل لایه نخودی
عبارت «لایه نخودی» برخلاف ظاهر عامیانه و سادهاش، یک اصطلاح کاملاً تخصصی، علمی و کاربردی در حوزه پزشکی، آزمایشگاه و خونشناسی (هماتولوژی) است. این واژه ترجمهای دقیق از اصطلاح انگلیسی Buffy coat بوده و به لایه بسیار نازکی اشاره دارد که پس از فرآیند سانتریفیوژ کردن خون متمایز میشود. این لایه با وجود اینکه کمتر از یک درصد حجم کل نمونه خون را به خود اختصاص میدهد، اما از نظر حیاتی بسیار مهم است؛ چرا که بانک اصلی گلبولهای سفید و پلاکتهای خون به شمار میرود.
رنگ این لایه متمایل به زرد شیری، کرم یا همان نخودی است و دقیقا بین پلاسما (مایع رویی خون) و توده گلبولهای قرمز (بخش زیرین و سنگین خون) قرار میگیرد. آزمایش و جداسازی لایه نخودی در امور پزشکی اهمیت بالایی دارد؛ از این لایه برای استخراج دیانای (DNA) گلبولهای سفید، بررسیهای عفونی، تحقیقات مغز استخوان و همچنین تهیه فرآوردههای پلاکتی برای بیماران استفاده میشود.