یعنی چه
برقع پارچه یا پوششی است که زنان برای پنهان کردن تمام یا بخشی از صورت خود در بیرون از خانه استفاده میکنند. در برخی مدلها کل چهره را پوشانده و تنها شبکهای توری در برابر چشمها دارد و در برخی دیگر مانند جنوب ایران، نوعی نقاب سنتی و تزیینی است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «بُرْقَع» (با ضمه روی حرف اول و سکون روی حرف دوم و سوم) تلفظ میشود. جمع مکسر آن در زبان عربی «براقِع» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ طراح برای راهنمای «روبند» یا «پوشش صورت زنان»، واژه ۴ حرفی «برقع» است. همچنین کلماتی مثل نقاب و روبند نیز به عنوان کلمات همطراز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع پوشش از وامواژه Burqa یا Burka استفاده میشود. برای نمونههای چشمی نزدیک به آن گاهی واژه Niqab نیز به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی این واژه به صورت البُرْقُع به کار میرود که ریشه تاریخی آن را برخی محققان معربشده از واژگان دیگر دانسته و برخی آن را با معنای پوشاندن مرتبط میدانند.
به فارسی
معادلهای اصیل و دقیق فارسی برای این واژه، کلماتی مانند «روبند»، «نقاب» و «رویپوش» هستند. در گذشته و متون کهن (مانند تاریخ بیهقی) گاهی به پوشش سر و روی اسب و استر نیز برقع میگفتند.
نماد چیست
برقع جنبههای نمادین متفاوتی دارد؛ در فرهنگ سنتی هرمزگان و جنوب ایران، نماد اصالت بومی، هویت منطقهای و زردوزیهای تزیینی است. در نگاه بینالمللی و مدرن، این واژه بیشتر با پوششهای کامل دوره طالبان در افغانستان شناخته شده و نمادی از سنتگرایی شدید یا محدودیت تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل برقع
واژه «برقع» که به صورت بُرْقَع تلفظ میشود، در اصل اصطلاحی برای نامیدن روبند یا پوشش مخصوص چهره زنان است. ریشهشناسی تاریخی نشان میدهد این کلمه احتمالاً صورت معربشده (عربینشین) از واژه ترکی باستان «بُورِک» به معنای کلاه و پوشش سر است که وارد زبان عربی و سپس ادبیات فارسی شده است. جالب اینجاست که با وجود کاربرد آن در جوامع اسلامی، این کلمه اصلاً در متن آیات قرآن کریم نیامده و قرآن برای پوشش از واژگانی چون جلباب و خمار استفاده کرده است.
کاربرد و ظاهر برقع در نقاط مختلف کاملاً متفاوت است. در مناطقی مانند جنوب ایران (بندرعباس و جزیره قشم)، برقع یا «بُرکه» نوعی پوشش سنتی، رنگارنگ و تزیینشده با زردوزی است که بخشی از هویت فرهنگی و پوشاک اقلیمی زنان منطقه محسوب میشود. در مقابل، در کشورهایی نظیر افغانستان، برقع پوششی یکپارچه است که تمام بدن و صورت را میپوشاند و تنها روزنهای توری برای دیدن پیش روی چشمها قرار میدهد که در رسانههای غربی نمادی از بافت سنتی یا سیاسی خاص است.
علاوه بر پوشش زنان، این واژه در تاریخ مصارف دیگری نیز داشته است؛ برای مثال در متون کهن به معنی رویپوش محافظ برای اسبها به کار میرفته و در مناسک حج نیز به تکه پارچه مخصوصی که روی در کعبه را میپوشاند، «برقع کعبه» میگویند. در مجموع، برقع یک المان فرهنگی پیچیده است که معنای آن از یک زیور سنتی تا یک پوشش مذهبی سختگیرانه تغییر میکند.