یعنی چه
«منتفض» اسم فاعل از باب افتعال (ریشه ن-ف-ض) است. در اصطلاح فیزیکی به معنای تکانخورده، لرزان یا تکاندهشده برای زدودن گرد و غبار است و در بافت اجتماعی و سیاسی به فرد یا مردمی اطلاق میشود که از سکون خارج شده، دست به اعتراض، قیام و شورش زدهاند.
تلفظ
این واژه به صورت مُنتَفِض (با ضمه م، فتح ت و ف، و کسر ف) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «شورشی»، «قیامکننده» یا «تکانخورده و افشانده» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در مفاهیم سیاسی از واژگان انقلابی و در مفاهیم فیزیکی از لغات مربوط به لرزش استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در متنهای معاصر عربی بیشتر در معنای سیاسی و بپاخاسته به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی معادلهای دقیقی چون «بپاخاسته» و «قیامکننده» برای بار سیاسی آن، و «تکانخورده» یا «تکاندهشده» برای معنای لغوی آن استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات سیاسی و اجتماعی، این واژه نماد بارز بیداری، جنبش و آغاز حرکت علیه سکون و خمودگی است. در استعارههای کلاسیک نیز به معنای پاک شدن از آلودگی و گرد و غبار غفلت به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل منتفض
واژه «منتفض» یک صفت و اسم فاعل عربی از ریشه «ن-ف-ض» (باب افتعال) است که دو ساحت معنایی متمایز دارد. در معنای نخست و فیزیکی، به هر چیز تکانخورده، لرزان یا افشاندهشده (مانند لباسی که برای زدودن غبار تکان میدهند) گفته میشود.
در کاربرد دوم که امروزه در ادبیات سیاسی و اجتماعی جهان اسلام بسیار رایج است، این کلمه به معنای «بپاخاسته» و «شورشی» است؛ یعنی فرد یا جامعهای که از حالت سکون و تن دادن به شرایط، خارج شده و دست به اعتراض و قیام زده است. واژه معروف «انتفاضه» نیز از همین ریشه مشتق شده است.