یعنی چه
عربی قبرسی (یا عربی مارونی قبرس) یکی از گویشهای متمایز و بهشدت در خطر انقراض زبان عربی است. این زبان توسط جامعه مسیحیان مارونی در جزیره قبرس (بهویژه در روستای کورماکیتیس) تکلم میشود. به دلیل قرنها جدایی از جهان عرب و آمیختگی شدید با زبان یونانی، ساختار صوتی و نحوی آن تغییرات بنیادینی داشته و برای سایر عربزبانان هویدا و قابلفهم نیست. بومیان این منطقه به زبان خود «سَنّا» (Sanna) میگویند که از واژه «لساننا» (زبان ما) ریشه گرفته است.
تلفظ
این ترکیب در زبان فارسی با کسر حرف «ر» در عربی و کسر «ق» و «ر» در قبرسی به صورت «عَرَبیِ قِبرِسی» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به این عنوان دقیقاً همان «عربی قبرسی» (۹ حرف) است. همچنین بسته به طراح جدول، ممکن است از نام بومی آن یعنی «سنا» یا عبارت «عربی مارونی» استفاده شود.
به انگلیسی
در منابع بینالمللی و زبانشناسی، این گویش را با نامهای Cypriot Arabic یا با اشاره به جامعه متکلمین آن Cypriot Maronite Arabic میشناسند.
به فارسی
این اصطلاح در زبان فارسی برگردان مستقیم نام جغرافیایی-زبانی آن است و معادل واژگانی مستقلی در فارسی اصیل ندارد؛ بنابراین در متون علمی و دانشنامهای فارسی دقیقاً به صورت «عربی قبرسی» یا «عربی مارونی قبرسی» به کار میرود.
نماد چیست
این زبان نماد رسمی یا باستانی خاصی ندارد، اما در حال حاضر به عنوان نماد بارز هویت قومی، فرهنگی و مذهبی جامعه مسیحیان مارونی قبرس شناخته میشود. همچنین به عنوان یکی از زبانهای «شدیداً در خطر» (Severely Endangered) در کتاب سرخ زبانهای در خطر یونسکو، نمادی از لزوم حفظ میراثهای زبانی رو به مرگ جهان به شمار میرود. امروزه الفبای ترکیبی لاتین/یونانی که برای نگارش آن ابداع شده، از نشانههای تلاش برای احیای این هویت است.
جمعبندی و توضیح کامل عربی قبرسی
عربی قبرسی یک پدیده زبانشناختی بینظیر و متمایز است که حاصل مهاجرت مسیحیان مارونی از سواحل سوریه و لبنان به جزیره قبرس بین قرون ۷ تا ۱۳ میلادی است. این گویش به مرور زمان ارتباط خود را با بدنه اصلی جهان عرب از دست داد و به دلیل همزیستی طولانیمدت با زبان یونانی قبرسی، تغییرات نحوی و واژگانی بسیار ژرفی را تجربه کرد؛ به طوری که امروزه برای یک عربزبان عادی کاملاً نامفهوم است.
این زبان که بومیان آن را «سَنّا» مینامند، هیچ کاربردی در متون کهن مانند قرآن ندارد، چرا که قرآن به عربی فصیح نازل شده و این گویش در بستری کاملاً متفاوت و مسیحی رشد یافته است. در حال حاضر، عربی قبرسی یکی از زبانهای رو به زوال جهان است و تنها شمار اندکی از سالخوردگان در قبرس به آن تسلط دارند.