یعنی چه
خودسر صفتی است برای اشاره به شخصی که تنها بر اساس میل، اراده و تشخیص شخصی خود دست به عمل میزند. این افراد معمولاً به قوانین، مقررات، هنجارها یا نظرات و مشورتهای دیگران پایبند نبوده و رفتاری مبتنی بر تکروی، استبداد رأی و سرکشی از خود نشان میدهند.
تلفظ
واژه خودسر در زبان فارسی به صورت خُودْسَر تلفظ میشود که در آن حرف واو در بخش اول خوانده نمیشود (واو معدوله) و سکون روی حرف دال و سین قرار میگیرد.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، واژه «خودسر» یک پاسخ دقیق ۵ حرفی است. بسته به تعداد حروف مشخصشده در جدول، واژههای هممعنی دیگری مانند خودرای، یاغی یا سرکش نیز میتوانند به عنوان گزینههای جایگزین مد نظر قرار گیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم خودسری و تکروی از واژههای مختلفی با توجه به لحن کلام استفاده میشود؛ برای ویژگیهای اخلاقی فردی کلماتی مانند Headstrong و برای اقدامات و تصمیمات بدون ضابطه کلمه Arbitrary کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای توصیف رفتار یا تصمیمی که بر اساس میل شخصی و بدون قاعده انجام شده از واژه Keyfi و برای توصیف فردی که حالت کلهشقی و خودسری دارد از صفت Dikbaşlı استفاده میشود.
به فارسی
واژه خودسر یک ترکیب اصیل پارسی (خود + سر) است. این کلمه در روابط معنایی زبان فارسی با واژههایی چون خودرأی، مستبد، متمرد، سرکش، یاغی، لجباز و خیرهسر ترادف دارد و متضاد آن کلماتی مانند مطیع، فرمانبردار، دموکراتمنش و اهل مشورت هستند. مشتقات و همخانوادههای آن نیز شامل خودسری و خودسرانه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خودسر
واژه «خودسر» یک صفت مرکب اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو جزء «خود» و «سر» تشکیل شده و به لحاظ ریشهشناسی به معنای کسی است که سرِ خودش تحت فرمان و کنترل شخص دیگری نیست. این واژه در ادبیات و فرهنگ عامه به عنوان نمادی از استقلال افراطی، قانونگریزی و طغیان فردی شناخته میشود و در بافتهای منفی معمولاً با مفاهیمی چون لجبازی، تکروی و بیانضباطی همراه است.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما از نظر مفهومی با واژگان قرآنی ناظر بر طغیان، عصیان و تبعیت از هوای نفس قرابت نزدیکی دارد. در فرهنگهای لغت معتبر فارسی نظیر دهخدا و معین، رفتارهای خودسرانه اغلب به اسب چموش و رامنشدنی تشبیه شدهاند که از مهار و دستور صاحب خود سر باز میزند.