یعنی چه
در لغتنامه دهخدا برای واژه ارژنگ چند معنای متمایز ذکر شده است؛ نخست کتابی پر از تصاویر و اشکال زیبا که مانی (پیامبر آیین مانوی) برای دعوت مردم تصویرگری کرده بود. همچنین به معنای کارگاه نقاشی یا نگارخانه مانی در چین، هر نوع کتاب مصور و رنگی، جادوگری، مکر و طلسم، و در نهایت نامهای خاص در شاهنامه (مانند دیو ارژنگ در مازندران و پهلوان تورانی) به کار رفته است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با فتح همزه و سکون راء و فتح ژاء/جیم به صورت اَرژَنگ یا اَرجَنگ (Aržang / Arjang) تلفظ میشود و ریشه در زبان پهلوی و فارسی میانه دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ عبارت «ارژنگ در دهخدا» شامل ۱۲ حرف است. همچنین برای پرسشهایی مانند کتاب مانی یا نگارنامه مانی، واژههای ارتنگ، ارثنگ و ارژنگ به عنوان پاسخهای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی، اگر منظور نام خاص کتاب یا شخصیتهای اساطیری باشد از صورت آوانگاری Arzhang استفاده میشود. در معنای کتاب مصور از The Book of Pictures و در معنای جادو از واژگان Magic یا Talisman استفاده میگردد.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه در متون کهن و لغتنامهها شامل صورتهای تاریخی «ارتنگ»، «ارثنگ» و «ارجنگ» است. در معانی دیگر میتوان از واژههای نگارنامه، مصحف مانی، نگارخانه، جادو، افسون و مکر به عنوان معادلهای فارسی استفاده کرد.
نماد چیست
ارژنگ در ادبیات کلاسیک فارسی (مانند شعر نظامی گنجوی) نماد هنر نقاشی فوقالعاده، شاهکار بصری، زیبایی خیرهکننده و اعجاز تصویرگری است. از سوی دیگر، در ادبیات حماسی و شاهنامه، «دیو ارژنگ» نماد قوای تاریکی، اهریمنی و جادوگری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ارژنگ در دهخدا
واژه ارژنگ در لغتنامه دهخدا یکی از اصطلاحات غنی زبانی و اساطیری فارسی است که ریشه در دوران پیش از اسلام و زبان پهلوی دارد. این کلمه در درجه اول یادآور کتاب مصور و اعجابانگیز مانی نقاش است که در ادبیات فارسی به مظهر و نماد شاهکارهای بصری و نگارگری بینقص تبدیل شده است؛ به طوری که شاعران بزرگ برای توصیف زیباییهای بینظیر از تعبیر «نقش ارژنگ» استفاده کردهاند.
علاوه بر جنبه هنری، ارژنگ در فرهنگ دهخدا کاربردهای اساطیری و معنایی دیگری نیز دارد. این واژه از یک سو در معنای مکر، جادو و طلسم به کار رفته و از سوی دیگر در شاهنامه فردوسی، نام دو شخصیت مهم یعنی یک پهلوان تورانی و یکی از دیوهای هفتخوان مازندران است که به دست رستم هلاک شد. بنابراین ارژنگ بسته به سیاق متن، میتواند بار معنایی هنری، جادویی یا حماسی داشته باشد.