یعنی چه
واژه غایتمند به ویژگی یا ماهیت هر چیز، عمل یا سیستمی اشاره دارد که برای رسیدن به یک هدف، مقصد یا نتیجه نهایی مشخص طراحی شده، حرکت میکند یا وجود دارد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «غایت» (با فتح ی و سکون ت) و پسوند «مند» (با فتح م و سکون ن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه غایتمند به عنوان صفت برای چیزهای هدفدار به کار میرود و ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون عمومی از واژههای purposeful و goal-oriented و در متون تخصصی، فلسفی و کلامی از واژه teleological استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای سره و رایج فارسی این واژه شامل هدفمند، مقصوددار و باهدف است که نشاندهنده جهتداری یک جریان یا پدیده به سمت هدفی خاص است.
در قرآن
عبارت غایتمند به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما اصل غایتمندی خلقت (باطل و بیهوده نبودن جهان هستی) در آیات متعددی نظیر آیه ۱۶ سوره انبیاء (وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالأرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ) به عنوان یک اصل اساسی مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل غایتمند
واژه غایتمند یک صفت ترکیبی است که از واژه عربی «غایت» (به معنی نهایت، پایان یا مقصد) و پسوند دارایی فارسی «ـمند» ساخته شده است. این کلمه در لغت به معنای داشتن هدف، فرجام و جهتداری در حرکت یا خلقت است و در مقابل مفاهیمی چون عبث، بیپایان، باطل و بیهدف قرار میگیرد.
در حوزههای فلسفی و کلامی، غایتمندی نقشی کلیدی ایفا میکند و به این دیدگاه اشاره دارد که نظام طبیعت و آفرینش بر اساس طرح و نقشهای حکیمانه به سوی تکامل و مقصودی مشخص در حرکت است. اگرچه این واژه به صورت صریح در قرآن مجید یافت نمیشود، اما معنا و مفهوم آن یعنی هدفدار بودن آفرینش و نفی بیهودگی جهان، از ارکان اصلی جهانبینی اسلامی به شمار میرود.