مقفار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل مقفار

واژه «مقفار» یک صفت عربی بر وزن مفعال است که به عنوان وام‌واژه وارد زبان و ادبیات کهن فارسی شده است. این کلمه از ریشه (ق - ف - ر) مشتق شده و به معنای زمین، بیابان یا سرزمین بسیار خشکی است که هیچ‌گونه آب، گیاه یا نشانه‌ای از زندگی در آن یافت نمی‌شود. در متون قدیمی، اصطلاح «مفازة مقفار» برای توصیف هولناک‌ترین و خالی‌ترین برهوت‌ها به کار می‌رفته است.

نکته مهم در بررسی این واژه، عدم اشتباه گرفتن آن با واژه‌های هم‌آوا مانند «مغفار» (به معنی صمغ درخت) یا «مقفا» (به معنی شعر قافیه‌دار) است؛ چرا که مقفار به طور اختصاصی بر مفهوم عاری بودن زمین از حیات دلالت دارد. این واژه در ادبیات فارسی نمادی از فقر محیطی، تنهایی مفرط و بی‌حاصلی است.