یعنی چه
واژه دودمان در زبان فارسی به معنای خانواده بزرگ، طایفه، سلاله و تبار است. این کلمه به ویژه برای اشاره به سلسلههای پادشاهی یا خاندانهای بزرگ و نیکنام به کار میرود.
ریشه
این واژه کاملاً پارسی است و در زبان پارسی میانه (پهلوی) به صورت دوتکمان یا دوتکمانک بوده است. بخش اول آن یعنی «دوتک» به معنی اجاق یا خانه و بخش دوم «مان» به معنی مسکن است؛ یعنی کسانی که از یک اجاق و خانه هستند.
تلفظ
این واژه به صورت دُودمان (با ضمه روی حرف دال اول و سکون روی حرف دال دوم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ واژه ۶ حرفی «دودمان» معمولاً کلماتی مثل خاندان، سلسله، تبار یا آل است.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی، بسته به متن و کاربرد آن، از واژگان مربوط به حکومت یا اصالت خانوادگی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژههای متعددی برای رساندن مفهوم دودمان وجود دارد که «آل» و «سلالة» بیشترین شباهت معنایی را با آن دارند.
جمعبندی و توضیح کامل دودمان
واژه اصیل و پارسی «دودمان» نمایانگر ریشههای عمیق خانواده، نسل و تبار در فرهنگ ایرانی است. این کلمه در ریشهشناسی خود با مفهوم «اجاق» و «خانه» پیوند خورده است؛ چرا که در فرهنگ سنتی ایران، روشن ماندن اجاق یک خانه نمادی از بقا و تداوم نسل آن خانواده به شمار میرفته است.
امروزه این واژه علاوه بر کاربرد در روابط خویشاوندی و طایفهای، در رویدادهای تاریخی نیز برای اشاره به سلسلههای پادشاهی بزرگ (مانند دودمان هخامنشی یا ساسانی) استفاده میشود. در زبانهای دیگر مانند انگلیسی و عربی نیز مفاهیم دقیقی چون Dynasty و آل برای انتقال معنای حکومت و اصالت خانوادگی آن وجود دارد.