یعنی چه
المعاد الجسمانی یکی از مباحث کلیدی و چالشبرانگیز در کلام، تفسیر و فلسفه اسلامی است. این اصطلاح به این معناست که انسانها در روز قیامت، علاوه بر روح، با همین کالبد جسمانی و مادی (یا شبیه به آن) برانگیخته میشوند تا لذتها، رنجها، پاداشها و کیفرهای اخروی را به صورت حسی و بدنی نیز تجربه کنند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت ترکیبی به صورت «اَلمَعادُ الجُسْمانِی» (al-ma'ād al-jusmānī) است که از دو واژه عربی «المعاد» و «الجسمانی» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح ۱۴ حرفی خودِ «المعاد الجسمانی» است. از گزینههای جانبی و هممعنی آن میتوان به «رستاخیز مادی»، «حشر جسدی» و «بعثت ابدان» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این اصطلاح اعتقادی از عبارات Bodily Resurrection یا Physical Resurrection استفاده میشود که نشاندهنده زنده شدن کالبد فیزیکی در جهان آخرت است.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در متون دینی و کلامی جامعه عربزبان به همین صورت «المَعَاد الجُسْمَانِيّ» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل «رستاخیز جسمانی»، «معاد تنانه»، «بازگشت بدنی» و «حشر مادی» است که به زنده شدن دوباره کالبد انسان پس از مرگ اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل المعاد الجسمانی
اصطلاح «المعاد الجسمانی» از دو واژه عربی «المعاد» (از ریشه عود به معنی بازگشت) و «الجسمانی» (منسوب به جسم) ترکیب شده و به معنای بازگشت تنانه و مادی انسان در روز قیامت است. اگرچه خود این ترکیبِ دو کلمهای به صورت یکجا در قرآن نیامده، اما محتوای آن مبنای بیش از یکسوم آیات قرآن را تشکیل میدهد؛ آیاتی که به زنده شدن استخوانهای پوسیده، برخاستن از قبرها و گواهی دادن اعضای بدن اشاره دارند در واقع این حقیقت را تبیین میکنند.
در تاریخ اندیشه اسلامی، نحوه تبیین این اصل اعتقادی تفاوتهایی داشته است؛ به طوری که فیلسوف بزرگی چون ابنسینا اثبات عقلی آن را ممکن نمیدانست و پذیرش آن را صرفاً از باب تعبد و صدق گفتار پیامبر (ص) لازم میشمرد. با این حال، در دورانهای بعدی ملاصدرا با تکیه بر نظریه حرکت جوهری، تلاش کرد تا تبیین و برهانی عقلی برای معاد جسمانی ارائه دهد و میان عقل و وحی سازگاری ایجاد کند.
در فرهنگ و سنت دینی، اگرچه نماد گرافیکی خاصی برای این مفهوم وجود ندارد، اما پدیدههای طبیعی همچون «بیدار شدن از خواب عمیق» و «رویش گیاهان از خاک مرده در فصل بهار» همواره به عنوان رساترین الگوها و نمادهای ملموس برای تفهیم و درک چگونگیِ معاد جسمانی به کار رفتهاند.