یعنی چه
«الذخیره فی محاسن اهل الجزیره» عنوان یکی از مهمترین و مشهورترین کتابهای مرجع در حوزه تاریخ، تذکرهنویسی و ادبیات عرب در منطقه اندلس (اسپانیای اسلامی) است. این اثر ارزشمند در قرن ششم هجری قمری توسط ادیب و مورخ بزرگ اندلسی، «ابن بسام شنترینی»، به رشته تحریر درآمده است. نویسنده در این کتاب به جمعآوری آثار، اشعار، خطبهها و زندگینامه دانشمندان و شاعران همروزگار خود یا نزدیک به عصر خویش پرداخته است. واژه «الجزیره» (شبهجزیره) در عنوان کتاب، اشاره به شبهجزیره ایبریا (اندلس یا همان اسپانیا و پرتغال امروزی) دارد، نه کشور الجزایر یا مناطق دیگر.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت اعرابگذاری شده «اَذَّخیرَةُ فی مَحاسِنِ اَهْلِ الْجَزیرَة» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پرسش که «کتاب مشهور ابن بسام شنترینی در ادبیات اندلس چیست؟»، دقیقاً عبارت ۲۴ حرفی «الذخیره فی محاسن اهل الجزیره» است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان، عنوان این اثر ارزشمند تاریخی و ادبی را معمولاً به صورت توصیفی ترجمه کرده و به کار میبرند.
به عربی
نام اصلی این کتاب به زبان عربی است، چرا که در دوران حکومت مسلمانان در اندلس و به زبان علمی و ادبی آن دوران نگاشته شده است.
به فارسی
ترجمه تحتاللفظی و دقیق نام این کتاب به زبان فارسی، «ذخیره و گنجینه در بررسی محاسن، نیکیها و زیباییهای مردم شبهجزیره» است که منظور از شبهجزیره همان سرزمین اندلس است.
نماد چیست
این کتاب در تاریخ و ادبیات، نماد هویت، اصالت فرهنگی و خودباوری ادبا و دانشمندان اندلس در برابر اعراب مشرقزمین (مانند بغداد و شام) به شمار میرود؛ چرا که ابن بسام این اثر را تالیف کرد تا اثبات کند شعر و ادب اندلس هیچ کموکسری از مشرق جهان اسلام ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل الذخیره فی محاسن اهل الجزیره
کتاب «الذخیره فی محاسن اهل الجزیره» شاهکار بیبدیل ابن بسام شنترینی، یکی از بزرگترین منابع برای شناخت وضعیت ادبی، سیاسی و اجتماعی اندلس در دوران ملوکالطوائف است. این اثر ارزشمند به چهار بخش اصلی تقسیم میشود که به بررسی احوال و آثار اهل قرطبه، اشبیلیه، غرب اندلس و بخشهای شرقی آن میپردازد و اطلاعات گرانبهایی از شعر، نثر و حوادث تاریخی آن روزگار ارائه میدهد.
نکته بسیار مهم جغرافیایی و تاریخی در خصوص این کتاب، واژه «الجزیره» در عنوان آن است. در اصطلاح جغرافیدانان و مورخان مسلمان آن عصر، الجزیره به معنای شبهجزیره ایبریا یا همان اندلس اسلامی بوده و هیچ ارتباطی با کشور الجزایر امروزی یا منطقه جزیره در شمال بینالنهرین ندارد.
نویسنده با انگیزهای سرشار از عِرق وطنی و با هدف دفاع از توانمندیهای ادبی هموطنانش این کتاب را پدید آورد. او با ظرافت و بلاغت خاصی، شاهکارهای ادبی اندلسیان را گردآوری کرد تا نشان دهد مغرب جهان اسلام نیز در خلق آثار فاخر ادبی، همپای مشرقزمین پویایی و اصالت دارد.