یعنی چه
«شَدّ الاِزار» در لغت به معنای محکم بستن جامه و دامن به دور کمر است. در اصطلاح و ادبیات، این عبارت کنایه از آمادگی کامل، جد و جهد، و عزم جزم کردن برای انجام یک کار بزرگ، سفر یا عباداتی مانند اعتکاف و روزهداری است. این اصطلاح همچنین نام کتابی تاریخی از معینالدین جنید شیرازی در قرن هشتم هجری درباره مزارات شیراز است.
تلفظ
این عبارت در اصل عربی به صورت «شَدُّ الإزار» یا «شَدِّ الإزار» تلفظ میشود که در زبان فارسی معمولاً به صورت سرهم و به شکل «شَدّالازار» (Shadd-ol-izār) خوانده و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمه «شدالازار» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «کمر همت بستن»، «آماده شدن برای عبادت» یا «کتاب جنید شیرازی در قرن هشتم» به کار میرود و دقیقاً دارای ۸ حرف است.
به انگلیسی
بهترین معادل اصطلاحی برای رساندن مفهوم کناییِ آن در انگلیسی Girding one's loins است که دقیقاً همان معنای محکم کردن کمر برای مواجهه با سختی یا کار را میدهد.
به عربی
این عبارت خود ریشه عربی دارد و در احادیث نبوی به صورت «شَدَّ مِئْزَرَهُ» برای توصیف تلاش مضاعف پیامبر در دهه آخر ماه رمضان برای عبادت به کار رفته است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق و روانی که معنی کنایی این اصطلاح را منتقل میکنند شامل «کمر همت بستن»، «آستین بالا زدن»، «جد و جهد» و «آماده شدن» هستند.
نماد چیست
این عبارت نماد مادی یا مظهر شیء خاصی در ادبیات نیست، بلکه به عنوان یک نماد رفتاری و کنایی برای نشان دادن بالاترین سطح از اراده، همت، و آمادگی روحی و جسمی جهت انجام یک امر خطیر یا عبادی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شدالازار
عبارت «شدالازار» یک ترکیب اضافی عربی است که به طور گسترده به ادبیات و تاریخنگاری فارسی راه یافته است. معنای ظاهری آن محکم بستن کمربند یا دامن است، اما در فرهنگ اسلامی و ادبی، کنایهای عمیق از آمادگی، جدیت و عزم راسخ برای انجام کارهای سخت یا طاعات و عبادات ویژه (مانند اعتکاف در دهه آخر ماه رمضان) دارد.
شهرت عمده این واژه در زبان فارسی به دلیل کتاب معروف «شدّ الإزار فی حطّ الأوزار عن زوّار المزار» نوشته معینالدین جنید شیرازی در قرن هشتم هجری است. نویسنده با انتخابی هوشمندانه از این اصطلاح کنایی، همت ساختن برای زیارت مزارات بزرگان را راهی برای ریختن و فروکاستن گناهان دانسته است.
این کلمه در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع به عنوان یک واژه ۸ حرفی با مفاهیمی نظیر «کمر همت بستن» یا تداعیکننده آثار تاریخی شیراز مطرح میشود و نشاندهنده پیوند عمیق کنایات زبان عربی با ادبیات مکتوب فارسی است.