یعنی چه
مترسک جالیزی تندیس یا آدمکی ساختگی است که معمولاً با لباسهای کهنه و پر شده از کاه در مزارع، باغها و صیفیکاریها (جالیز) نصب میشود تا پرندگان و حیوانات مخرّب را بترساند و از آسیب رساندن به محصولات بازدارد. این واژه در مفهوم کنایی به انسانهای بیاراده، پوشالی یا ابزارهایی اشاره دارد که فقط ظاهرِ ترسناک دارند اما از خود هیچ قدرت و اختیاری ندارند.
تنزلو/تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت «مَتَرْسَکِ جالیزی» (matarsak-e jālizi) است. واژهٔ مترسک از فعل «ترسیدن» همراه با پسوند شباهت ساخت شده و جالیزی منسوب به جالیز (محل کشت صیفیجات) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً «مترسک جالیزی» با ۱۱ حرف است. همچنین واژههای مترادف کلاسیک آن مانند هراسه، داهول، مترس و بومهن نیز به وفور در سوالات جدول استفاده میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادل این واژه از ترکیب «Scarecrow» استفاده میشود که دقیقاً از دو بخش scare (ترساندن) و crow (کلاغ) تشکیل شده است.
به عربی
در زبان عربی به آن «فَزَّاعَة» (از ریشه فزع به معنی ترساننده) یا «خَفَّارَة» (به معنی نگهبان مزرعه) میگویند.
نماد چیست
مترسک جالیزی در فرهنگ و ادبیات، نماد بارز ظاهرِ بیباطن، توخالی بودن و قدرتِ پوشالی است. این مفهوم نشاندهنده فرد یا جریانی است که ابهت ظاهری دارد اما در واقعیت فاقد هرگونه اقتدار و اراده است. علاوه بر این، در ادبیات مدرن گاهی نماد تنهایی عمیق و پاسداری بیمواجب نیز به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مترسک جالیزی
مترسک جالیزی یک ترکیب وصفی اصیل در زبان فارسی است که در گام نخست کاربردی کاملاً کشاورزی دارد؛ ساختاری نمادین از پوشاک کهنه و کاه که در صیفیکاریها برای رمیدن پرندگان برپا میشود. ریشه واژه مترسک به فعل ترسیدن بازمیگردد و جالیز نیز دگرگونشده واژه پهلوی پالیز است.
این واژه در گذر زمان جایگاه ویژهای در ادبیات استعاری و کنایی یافته است. اصطلاح مترسک سر جالیز برای توصیف افرادی به کار میرود که موقعیت یا ابهت ظاهری دارند، اما درونشان تهی است و در عمل، قدرت تصمیمگیری یا تاثیرگذاری واقعی ندارند و آلت دست دیگران هستند.