یعنی چه
ریاکاران جمع کلمهٔ ریاکار است؛ افرادی که اعمال پسندیده، عبادت یا رفتارهای اخلاقی را نه از روی اعتقاد قلبی و رضای الهی، بلکه صرفاً برای جلوهگری، فریب دیگران و کسب شهرت و مقبولیت اجتماعی انجام میدهند. این واژه از نظر مفهومی با مفاهیمی چون دورویی و تزویر گره خورده است و به افرادی اشاره دارد که ظاهر و باطن آنها با یکدیگر همخوانی ندارد.
تلفظ
کلمهٔ «ریاکاران» در زبان فارسی به صورت [رِ یا کا ران] تلفظ میشود که در واژهنامهها با آوانگاری بینالمللی به صورت riyâkârân ثبت شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، کلمهٔ «ریاکاران» به عنوان پاسخ یک کلمهٔ ۸ حرفی برای پرسشهایی نظیر «دوروها»، «ظاهرسازان» یا «اهل تزویر» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی دقیقترین معادل برای واژهٔ ریاکاران کلمهٔ Hypocrites است. همچنین برای توصیف ویژگی ناخالص بودن آنها از عبارت Insincere people نیز استفاده میشود.
در قرآن
مفهوم ریا در قرآن کریم پنج بار مطرح شده است. در آیه ۱۴۲ سوره نساء، ریاکاری به عنوان یکی از صفات بارز منافقان معرفی شده که حتی هنگام برخاستن به نماز نیز از روی کسالت و برای نشان دادن به مردم (یُراؤُنَ النَّاسَ) عمل میکنند. قرآن اعمال این افراد را به خاک روی یک سنگ صاف تشبیه میکند که با بارانی تند شسته شده و هیچ اثری از آن باقی نمیماند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، بهویژه در دیوان حافظ، ریاکاران با نمادهایی چون «خرقهٔ آلوده»، «تسبیح طولانی»، «وعظ بیعمل» و «سجادهٔ آبکشیده» شناخته میشوند. این ابزارها در فرهنگ عامه و عرفانی، نماد استفادهٔ ابزاری از دین و اخلاق برای فریب دادن افکار عمومی و جلب منافع شخصی هستند.
جمعبندی و توضیح کامل ریاکاران
ریاکاران در فرهنگ لغت، مذهب و ادبیات فارسی به افرادی اطلاق میشود که میان ظاهر مذهبی یا اخلاقی آنها با باطن حقیقتجویشان تضاد عمیقی وجود دارد. ریشهٔ این واژه ترکیبی از «ریا» (از ریشه عربی رأی به معنی دیدن) و پسوند فاعلی فارسی «کار» است که مجموعاً مفهوم «دیدهشدن به قصد خودنمایی» را میسازد.
این مفهوم در قرآن کریم و متون دینی به شدت مذموم شمرده شده و اعمال این گروه به دلیل نداشتن نیت خالص، پوچ و بیارزش تلقی میگردد. ادبیات عرفانی ما نیز مملو از نکوهش این جریان است و شاعرانی چون حافظ، دوری از تزویر و خرقهٔ سالوس را شرط اصلی پاکبازی و صداقت دانستهاند.