یعنی چه
تثریب در لغت به معنای توبیخ، ملامت سخت و خردهگیری است. این واژه از ریشه ثلاثی «ثرب» گرفته شده که در اصل به معنای کنار زدن پرده نازک پیه روی روده است و در اصطلاح یعنی کنار زدن پرده حیا و آشکار کردن تمام خطاهای یک فرد.
مترادف
کلمات فوق نزدیکترین همپوشانی معنایی را با واژه تثریب در زبان فارسی دارند.
تلفظ
این کلمه به صورت مَصدر باب تفعیل و با فتح تاء و سکون ثاء (تَثْریب) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «سرزنش شدید یا ملامت ۵ حرفی»، واژه تثریب قرار میگیرد.
به انگلیسی
این واژهها در زبان انگلیسی دقیقترین معادلهای مفهومی برای تثریب هستند.
به فارسی
برگردان و برابرهای اصیل فارسی این کلمه شامل واژههای سرزنش، نکوهش، خردهگیری و شماتت است.
در قرآن
این کلمه تنها یکبار در قرآن کریم در عبارت «لَا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ» (سوره یوسف، آیه ۹۲) آمده است. حضرت یوسف هنگام بخشیدن برادرانش به آنها میگوید امروز هیچ ملامت و سرزنشی بر شما نیست و گذشته را به رختان نمیکشم.
جمعبندی و توضیح کامل تثریب
واژه تثریب یک مصدر اصیل عربی است که وارد ادبیات فارسی شده و باری اخلاقی، دینی و نمادین دارد. ریشه این واژه به برداشتن یک پوسته یا پرده اشاره دارد و در کاربرد استعاری، به معنای پردهدری، رو کردن دست خطاکار و برشمردن تکتک گناهان او به قصد شرمنده کردنش است.
این واژه به دلیل کاربرد منحصربهفردش در داستان حضرت یوسف (ع) در قرآن شهرت دارد. عبارت «لا تثریب» در فرهنگ اسلامی به نمادی عالی از عفو بزرگوارانه و گذشت همراه با کرامت تبدیل شده است؛ یعنی نوعی از بخشش که در آن فردِ پیروز نه تنها انتقام نمیگیرد، بلکه حتی با ملامت نکردن و به رخ نکشیدن اشتباهات، مانع از خجالتزدگی طرف مقابل میشود.