یعنی چه
واژه «تألمناپذیر» به ویژگی یا صفت فرد یا حالتی اشاره دارد که در برابر غم، درد، رنج و ناملایمات روزگار دچار فرسایش روحی یا جسمی نمیشود؛ به عبارتی، آسیبناپذیر، بیتفاوت یا بسیار استوار در برابر سختیهاست.
تلفظ
این واژه از ترکیب مصدر عربی «تألم» و پسوند نفی فارسی «ناپذیر» ساخته شده و به صورت واجبستِ [ta'allom-nāpazir] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون رنجناپذیر، تأثرناپذیر و بیحس به عنوان پاسخهای هممعنی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که مفهوم عدم تأثر از درد و رنج یا بیحسی در برابر عواطف را برسانند برای این کلمه استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از عباراتی استفاده میشود که نشاندهنده عدم الگوبرداری یا اثرپذیری از درد و رنج روحی است.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی این واژه شامل عباراتی چون رنجناپذیر، بیتأثر، سنگدل، خونسرد، بیحس و آسیبناپذیر در برابر غم و اندوه است.
جمعبندی و توضیح کامل تالم ناپذیر
واژه «تألمناپذیر» یک ترکیب ساختواژهای از دو زبان عربی و فارسی است. بخش نخست آن یعنی «تألم» از ریشه ثلاثی مجرد (أ-ل-م) به معنی درد کشیدن گرفته شده و بخش دوم آن یعنی «ناپذیر» از پیشوند نفی به همراه بن مضارع مصدر فارسی «پذیرفتن» تشکیل شده است. این کلمه در مجموع صفت فرد یا حالتی را بیان میکند که در برابر آلام روحی یا صدمات جسمی دچار دگرگونی و رنج نمیشود.
اگرچه خود این ترکیب به دلیل داشتن ساختار فارسی در متن قرآن کریم نیامده است، اما ریشه عربی آن یعنی «ألم» کاربردهای متعددی در آیات الهی دارد؛ از جمله واژه «الیم» به معنای دردناک و همچنین صورتهای فعلی آن مانند آیه ۱۰۴ سوره نساء که به موضوع دردمند شدن انسانها اشاره میکند.
در کاربردهای ادبی و روزمره، این کلمه همواره برای توصیف انسانهای بسیار خونسرد، استوار، بیتفاوت یا کسانی که از نظر روانی چنان سد محکمی دارند که غم بر آنها کارگر نیست، به کار میرود و در مقابل مفاهیمی مثل تألمپذیر، حساس و زودرنج قرار میگیرد.