یعنی چه
دلماء در لغت به معنای تاریکی مطلق و سیاهی شدید است. این واژه به عنوان صفت برای توصیف شبهای بدون ماه (به ویژه شب سیام ماه قمری که تاریکترین شب است) و همچنین برای اشاره به زن یا شیء بسیار سیاه و تیره به کار میرود.
تلفظ
این کلمه به صورت فَتْحه روی دال، سکون روی لام، فتحه روی میم و در نهایت الف و همزه (دَ لْ مَ ا ء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شب سیام ماه قمری»، «شب سخت تاریک» یا «زن بسیار سیاه»، واژه ۵ حرفی «دلماء» مد نظر است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم دلماء در انگلیسی، از اصطلاحاتی که به سیاهی غلیظ یا تاریکی شب پایانی ماه اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
دلماء واژهای اصیل در زبان عربی و مؤنث کلمه «أدلم» است که دقیقاً برای توصیف اوج سیاهی و ظلمت شب به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی مستقیم این واژه شامل عباراتی چون «شب تاریک»، «شب دیجور»، «سیاه تیره» و «ظلمانی» هستند که در متون کهن ادبی نیز نمونههای مشابه دارند.
در قرآن
واژه «دلماء» با وجود داشتن ریشه عربی فصیح، در آیات قرآن کریم ذکر نشده است و کاربرد آن بیشتر در اشعار جاهلی، متون لغوی و فرهنگهای عامه عرب زبانان است.
جمعبندی و توضیح کامل دلماء
واژه «دلماء» یک صفت مؤنث با ریشه عربی (از ماده د ل م) است که به لغتنامههای فارسی راه یافته است. کاربرد اصلی این کلمه در دو معنای متصل به هم خلاصه میشود: نخست، توصیف شب سیام ماه قمری که به دلیل محو شدن کامل ماه، در تاریکی و ظلمت مطلق فرو میرود؛ و دوم، توصیف هر شخص یا شیء مؤنثی که رنگ پوست یا ظاهر آن سخت سیاه و تیره باشد.
در فرهنگهای معتبری مانند لغتنامه دهخدا و لسانالعرب، این کلمه نمادی از اوج تاریکی و ابهام به شمار میرود. متضاد این واژه کلماتی چون «بیضاء» (سپید) و «قمراء» (شب مهتابی) هستند که روشنایی را تداعی میکنند، در حالی که دلماء پایان یک چرخه زمانی و فرو رفتن در سیاهی غلیظ را نشان میدهد.