یعنی چه
مخاتله در لغت به معنای فریب دادن، خدعه کردن و مکر متبادل است. در اصل ریشه لغوی، این واژه به رفتار صیادی اشاره دارد که خود را از چشم شکار پنهان میکند تا در فرصتی مناسب و از راه غفلت، او را غافلگیر کند. بنابراین، به هر نوع فریبکاری که با پنهانکاری و سوءاستفاده از بیخبری شخص همراه باشد، مخاتله میگویند.
تلفظ
این واژه به صورت مُخاتَلَه (تلفظ مصدری باب مفاعله) خوانده میشود که حروف آن دارای ضمه بر روی میم و فتحه بر روی تاء و لام است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این بخش با توجه به تعداد حروف طراح تعیین میشود. واژه «مخاتلة» دقیقاً ۶ حرف دارد و معادلهای آن نظیر فریب، خدعه و مکر هستند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم مخاتله در زبان انگلیسی، بسته به لحن متن میتوان از واژگانی که به پنهانکاری و فریب اشاره دارند استفاده کرد.
به فارسی
معادلهای فارسی سره و رایج این واژه شامل فریبکاری، نیرنگ، مکر، تزویر، حیلت و غافلگیری مکارانه هستند که همگی مفهوم خدعه پیشرفته را میرسانند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک پارسی و فرهنگ عامه، حیوان «روباه» به دلیل رفتارهای هوشمندانه و پنهانکارانهاش برای شکار یا فرار، به عنوان نماد مکر، حیله و مخاتله شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مخاتلة
واژه مخاتله یک وامواژه عربی در زبان فارسی و مصدر باب مفاعله از ریشه (خ-ت-ل) است. این کلمه به معنای فریب دادن و حیلهگری دوطرفه یا متبادل به کار میرود، اما ظرافت معنایی آن در پنهانکاری و غافلگیر کردن نهفته است؛ به طوری که شخص فریبکار از غفلت و بیخبری طرف مقابل برای پیشبرد نقشه خود سوءاستفاده میکند.
در لغتنامههای کهن مانند دهخدا و معین، واژههایی همچون مخادعه، مکر، غدر و مراوغه به عنوان مترادفهای اصلی آن ذکر شدهاند. اگرچه این مفهوم در قرآن کریم با واژههای دیگری مثل مکر و کید بیان شده، اما مشتقات مستقیم ریشه ختل در متن قرآن به چشم نمیخورد.
در مجموع، مخاتله توصیفکننده نوعی رفتار هوشمندانه اما غیراخلاقی است که در ادبیات تمثیلی معمولاً با رفتار روباه مقایسه میشود. متضادهای این واژه مفاهیمی ارزشمند چون صداقت، صراحت، خیرخواهی و یکرنگی هستند که بر شفافیت و راستی دلالت دارند.