معنی
صکوک در اصطلاح مالی و اقتصاد اسلامی، ابزاری برای تأمین مالی است که دارندگان آن به صورت مشاع، مالک یک دارایی واقعی یا منافع حاصل از آن هستند و به جای دریافت بهره (ربا)، در سود و زیان آن شریک میشوند.
یعنی چه
در لغت و کاربرد قدیمی عرب، صکوک به معنای هرگونه حواله مکتوب، سفته، برات و سند مالی است که امروزه به عنوان جایگزین شرعی اوراق قرضه در بازارهای سرمایه استفاده میشود.
مترادف
این واژهها در بازارهای مالی اسلامی به عنوان معادل یا مفاهیم بسیار نزدیک به صکوک به کار میروند.
متضاد
اوراق قرضه سنتی (Conventional bonds) متضاد مفهومی صکوک هستند، زیرا مبتنی بر وام، بدهی محض و نرخ بهره ثابت (ربا) بوده و هیچگونه مالکیت دارایی برای دارنده ایجاد نمیکنند.
هم خانواده
واژه «صک» مفرد صکوک است و «صکاک» به معنی سندنویس یا کسی است که اسناد مالی را تنظیم میکند.
ریشه
واژه صکوک از ریشه عربی «صَکّ» به معنی سند و نوشته رسمی گرفته شده است. این کلمه در اصل معرب (عربیشده) واژه فارسی «چک» (به معنی سند بدهی یا نوشته مالی) است که بعدها از طریق زبانهای عربی و مدیترانهای وارد زبانهای اروپایی شد و به شکل Cheque یا Check درآمد.
جمله سازی
به انگلیسی
در بازارهای جهانی و متون اقتصادی بینالمللی، از واژه Sukuk به عنوان یک ترم تخصصی یا از عبارت Islamic bonds برای معرفی این ابزار مالی استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل صکوک
واژه «صکوک» در اصل جمع مکسر کلمه «صک» به معنای سند و نوشته رسمی است که ریشهای فارسی دارد و پس از عربیشدن، به صورت ابزار مالی مدرن به بازارهای سرمایه بازگشته است. در اقتصاد امروز، صکوک به عنوان اوراق بهادار اسلامی شناخته میشود که به عنوان یک جایگزین کارآمد و شرعی برای اوراق قرضه ربوی طراحی شده است.
تفاوت بنیادین صکوک با اوراق قرضه سنتی در این است که دارندگان صکوک به صورت مشاع مالک یک دارایی واقعی، پروژه یا منافع حاصل از آن میشوند و سود حاصل از فعالیت اقتصادی دارایی را دریافت میکنند، در حالی که در اوراق قرضه، سرمایهگذار صرفاً وام میدهد و بهره ثابت دریافت میکند که از نظر فقه اسلامی ربا محسوب میشود.
امروزه در بازار بورس ایران، صکوک در قالبهای متنوعی مانند صکوک اجاره، مرابحه، مضاربه و استصناع منتشر میشود که هر کدام ساختار حقوقی و مالی مشخصی دارند و در تابلوهای معاملاتی با پیشوند «ص» متمایز میشوند.